Στο Φτερό / Μίσα Μάισκι σούπερ σταρ

 

Κρατική Ορχήστρα Αθηνών: συναυλία / Μουσική διεύθυνση: Λιονέλ Μπρενγκιέ. Σολίστ: Μίσα Μάισκι, βιολοντσέλο. 

 

Σκόνταψε ανεβαίνοντας στη σκηνή αλλά καθόλου δεν σκόνταψε στη συνέχεια. Το αντίθετο! Ο Μίσα Μάισκι, ο διεθνούς κύρους βιολοντσελίστας, ο γεννημένος στην Λετονία της τότε Σοβιετικής Ένωσης, νυν ισραϊλινός υπήκοος που ζει στο Βέλγιο, επιβεβαίωσε, για άλλη μία φορά, τη φήμη του συμπράττοντας με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στην πρώτη φετινή συναυλία της στο πλαίσιο του

Φεστιβάλ Αθηνών. Με τα μακριά, λευκά, φουντωτά μαλλιά του, ένα ριχτό, φαρδύ, λαμπερό γκρι αρζάν, μεταξωτό πουκάμισο με φουσκωτά μανίκια, μαύρα ρέλια και μαύρες μανσέτες, γιορντάνι στο λαιμό ερμήνευσε το Κοντσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα (1894-1895, πρώτη εκτέλεση 1896) του Τσέχου Αντονίν Ντβορζάκ -ένα έργο δυναμικό, βαθιά ρομαντικό, ελκυστικό στη μελωδικότητά του, με το οποίο ο συνθέτης

πέτυχε να ανατρέψει τη μέχρι τότε πεποίθησή του ότι το βιολοντσέλο δεν μπορεί να σταθεί πλάι στην ορχήστρα σε κοντσέρτο και ότι θα χαθεί- παλλόμενος. Όχι μόνον όταν έπαιζε αλλά και όταν άκουγε την ορχήστρα. Μία ερμηνεία όχι απλώς δεξιοτεχνική αλλά πλούσια σε συναίσθημα, που τόνισε τη ρομαντική στόφα του έργου. Ο Μίσα Μάισκι, στο τέλος, γενναιόδωρα μας χάρισε δύο ανκόρ

-μία ρομαντική ματιά στον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ: Σαραμπάντα της Σουίτας αρ. 5 και Πρελούδιο της Σουίτας αρ.1 (από τις έξι Σουίτες για σόλο βιολοντσέλο, γραμμένες μεταξύ 1717 και 1723). Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, με τον Γάλο Λιονέλ Μπρενγκιέ στο πόντιουμ, συνόδευσε το σολίστα διακριτικά στο κοντσέρτο, με κάποια προβλήματα συμπόρευσης μαζί του στο αρχικό αλέγκρο και με κάποιες οξύτητες στα χάλκινα. Στο ίδιο 

επίπεδο, χωρίς εξάρσεις, κινήθηκε και στην επιγονική μεν, σε ευθεία γραμμή με τον συμφωνικό Τσαϊκόφσκι, έξοχη δε, με ένα υπέροχο αντάτζιο / τρίτο μέρος, Συμφωνία αρ. 2 του μελωδιστή Ρόσου, πολιτογραφημένου Αμερικανού, Σεργκέι Ραχμάνινοφ. Παραδόξως, αν και ο αρχιμουσικός που τη διηύθυνε ήταν Γάλος, η καλύτερη απόδοση της ΚΟΑ στη 

συναυλία σημειώθηκε, κατά τη γνώμη μου, στη δραματική, ορμητική, μεγαλόπρεπη «Εισαγωγή σ’ ένα δράμα» (1937, πρώτη εκτέλεση 1938) του δικού μας Αντίοχου Ευαγγελάτου, με την οποία άνοιξε το πρόγραμμα της βραδιάς (Φωτογραφίες: Μαρία Γραμματικού).

 

(Η συναυλία δεν είχε δικό της έντυπο πρόγραμμα. Μόνο τις βασικές πληροφορίες στο συνοπτικό τομίδιο του προγράμματος των Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου -γενική επιμέλεια Δήμητρα Κονδυλάκη).

 

Ωδείο Ηρώδη του Αττικού, Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, 2 Ιουλίου 2022.

 

(Την παράσταση παρακολούθησα με πρόσκληση που είχε την ευγένεια να μου παραχωρήσει το Τμήμα Προβολής και Επικοινωνίας της ΚΟΑ).

Όχι, δεν είναι πρωτοφανές

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 139

 

Τελικά η ματαίωση της πρεμιέρας της «Μήδειας» του Μποστ και του Εθνικού Θεάτρου, στη σκηνοθεσία του Γιάννη Καλαβριανού, απεδείχθη μάλλον βεβιασμένη, καθώς τα αιτήματα φαίνεται ότι ικανοποιήθηκαν, αλλά δεν ήταν και πρωτοφανής, όπως διαβάζω και ξαναδιαβάζω, στο θεσμό των Επιδαυρίων.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να κάνω έρευνα για τα συμβάντα στα προηγούμενα 67 Φεστιβάλ Επιδαύρου. Είναι, πάντως, απολύτως βέβαιο ότι απ’ το 1955, οπότε ξεκίνησε επίσημα ο θεσμός έως και το 1966, που ανήκε απολύτως στη δικαιοδοσία του Εθνικού Θεάτρου, όπως και κατά την περίοδο της δικτατορίας 1967-1974, όχι απεργία, όχι στάση εργασίας έγινε αλλά ούτε καν σκέψη για κάτι τέτοιο θα μπορούσε να περάσει απ’ το κεφάλι ηθοποιών, τεχνικών και διοικητικών.

Απ’ την Μεταπολίτευση, όμως, και εντεύθεν κι απ’ το πρώτο, ανοιχτό και σ’ άλλους θεατρικούς οργανισμούς -ΚΘΒΕ, «Θέατρο Τέχνης» και πολλοί άλλοι στη συνέχεια- Φεστιβάλ του 1975, οι απειλές των συνδικαλιστών για ματαίωση παραστάσεων στην Επίδαυρο άρχισε να γίνεται ο βασικός μοχλός στις διεκδικήσεις τους. Άλλοτε δίκαιες, άλλοτε υπερβολικές. Κι οι απειλές συχνά έφταναν μέχρι τα άκρα. Δεν μπορώ να εντοπίσω αν υλοποιήθηκαν και άλλοτε, με αποτέλεσμα ματαιώσεις, αλλά έζησα το Φεστιβάλ του 1991.

Παρασκευή 19 και Σάββατο 20 Ιουλίου 1991 ήταν απ’ το Εθνικό -διευθυντής, τότε, ο Αλέξης Σολομός- προγραμματισμένος για το Φεστιβάλ Επιδαύρου ο «Φιλοκτήτης» του Σοφοκλή: σκηνοθεσία Διαγόρας Χρονόπουλος, στον επώνυμο ρόλο ο Νίκος Κούρκουλος που, λόγω της παρουσίας του στην  παράσταση, είχε δοθεί ιδιαίτερη έμφαση και μεγάλη δημοσιότητα. Αυτός, μάλιστα, επρόκειτο να ’ναι κι ο τελευταίος του ρόλος. Κι όμως η πρεμιέρα δεν έγινε. Ούτε η δεύτερη παράσταση. Η απόφαση ελήφθη απ’ το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών ύστερα από υπαναχώρηση της κυβέρνησης στο αίτημα της συλλογικής σύμβασης εργασίας.

Διαβάζω (απ’ το Αρχείο του Εθνικού Θεάτρου) να γράφει η Έλενα Δ. Χατζηιωάννου στα «Νέα», στις 20 Ιουλίου 1991, και κάτω απ’ τον τίτλο «Πλήγμα στο φεστιβάλ»: «Με ένταση, με θυμό αλλά και με περιπαιχτική διάθεση αντιμετώπισε το κοινό χθες βράδυ στην Επίδαυρο την αιφνίδια ματαίωση της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου Φιλοκτήτης [...] Η απροσδόκητη αυτή έκβαση του φεστιβάλ είναι και πρωτοφανής και ανεξήγητη και αψυχολόγητη και αντιοικονομική. Ένα πλήγμα καίριο με πρώτα θύματα ταλαιπωρίας τους θεατές που προσήλθαν στο αργολικό θέατρο. Ταλαιπωρία που υπέστησαν οι τιμώντες και το θεσμό και το θέατρο θεατές αφού η απόφαση της ματαίωσης ελήφθη δέκα ώρες πριν την πρεμιέρα. Ως εκ τούτου ήταν δύσκολη η ενημέρωση του κοινού που είχε προγραμματίσει το ταξίδι για την Επίδαυρο».

«‘Φιλοκτήτης’ στο σκοτάδι» γράφει κάτω απ’ τον τίτλο «Θρύψαλα ο ‘Φιλοκτήτης’», την ίδια μέρα, στο «Έθνος» ο Βασίλης Μπουζιώτης. «Ματαιώθηκε, τελικά, η προγραμματισμένη χτες πρεμιέρα του ‘Φιλοκτήτη’, ύστερα από την απρόσμενη στάση του υπουργού Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά, ο οποίος αρνήθηκε να υπογράψει τις νέες συλλογικές συμβάσεις των ηθοποιών των κρατικών σκηνών στο παρά πέντε».

Η πρεμιέρα της παράστασης χρειάστηκε να φτάσει η 16 Αυγούστου για να δοθεί αλλά στους Φιλίππους πια. «Δόθηκε, τελικά, χθες το βράδυ  στο αρχαίο θέατρο των Φιλίππων η πρώτη -αλλά όχι και επίσημη, τουλάχιστον όπως τη φανταζόταν κάποιοι για την Επίδαυρο-  παράσταση του σοφόκλειου ‘Φιλοκτήτη’» ενημερώνει η απεσταλμένη απ’ «Τα Νέα» στους Φιλίππους Βίκυ Χαρισοπούλου, σε ρεπορτάζ της με τον τίτλο «Πρώτη, αλλά όχι επίσημη» στο φύλλο της 17 Αυγούστου 1991.

Όσοι, παλαιοί των ημερών, συνδικαλιστές, βασικά, τότε, ας μας θυμίσουν αν υπήρχαν κι άλλες σχετικές ματαιώσεις, λόγω απεργιών / στάσεων εργασίας, στην Επίδαυρο. Κάτι που έχω στο μυαλό μου για το ΚΘΒΕ δεν μπόρεσα να το διασταυρώσω.

Ηρώδειο: Diana Krall ή πηγαινέλα;

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 138

 

Αναδημοσιεύω αυτούσια επιστολή αναγνώστη της στήλης που καθόλου δεν ευχαριστήθηκε, λόγω των συνθηκών, τη συναυλία της Diana Krall απ’ το επιλεγόμενο «άνω διάζωμα» του Ηρώδειου, στις 30 Ιουνίου. Επειδή έχει δίκιο και επειδή είχα μια ανάλογη εμπειρία στις 26 Ιουνίου, όταν παρακολούθησα, επίσης απ’ την πάνω ζώνη/«άνω διάζωμα», τη συναυλία της Φιλαρμονικής της «Λα Σκάλα»...:

 

«Θα ήθελα να αναφερθώ στην χτεσινή μου εμπειρία στην συναυλία της Diana Krall στο Ηρώδειο. Έβγαλα από πολύ νωρίς εισιτήριο στην πρώτη σειρά του πάνω διαζώματος (καθώς οι τιμές των εισιτηρίων έχουν καταντήσει πια πάααααρα πολύ ακριβές στο Ηρώδειο και ας εντάσσεται στο Φεστιβάλ Αθηνών).

Ήμουν στη θέση μου στις 8.45 (με ώρα έναρξης (9.00). Ακόμα και ο πρωθυπουργός έφτασε και κάθισε πριν τις 9.00. Η συναυλία ξεκίνησε στις 9.15, αλλά δυστυχώς οι θεατές συνέχιζαν να εισέρχονται συνεχώς για κανένα τουλάχιστον μισάωρο μετά την έναρξη της συναυλίας και μάλιστα να περνούν όλοι (ακόμη και αυτοί που θα κάθονταν στο κάτω διάζωμα) από τον διάδρομο μπροστά από το πάνω διάζωμα, δηλαδή ακριβώς από μπροστά μου! Είχα την ατυχία να κάθομαι και δίπλα στα σκαλιά διαδρόμου κερκίδας, με αποτέλεσμα να συνωστίζονται μπροστά μου θεατές και ταξιθέτες για κανένα σχεδόν μισάωρο αφού είχε αρχίσει η συναυλία, και να γίνεται μια χάβρα...!!! Πως να απολαύσεις έτσι μια παράσταση και ειδικά μια jazz συναυλία; 

Αφήστε το γεγονός πως και μετά το μισάωρο, οι ταξιθέτες συνέχιζαν να σουλατσάρουν στον διάδρομο, ακριβώς μπροστά στους ταλαίπωρους θεατές, και, σε πολλές περιπτώσεις, να μαζεύονται ακριβώς μπροστά μου στήνοντας πηγαδάκια και 
συνομιλώντας μεταξύ τους!!!

Το αποτέλεσμα όλων αυτών να εκνευρίζεσαι, να βγαίνεις εκτός κλίματος της συναυλίας και να μην μπορείς να απολαύσεις κάτι το οποίο έχεις χρυσοπληρώσει!

Παρακαλώ, αν μπορείτε, να δημοσιοποιήσετε το 
συμβάν, καθώς σας διαβάζουν αρκετοί και ίσως 
και από το Φεστιβάλ.

Ευχαριστώ.
Regards,
Δημήτριος Κόντος | big_blue_gr1@yahoo.com»

 

Κάτι, επιτέλους, πρέπει να γίνει με τους αργοπορημένους του Ηρώδειου. 68 χρόνια μετράει το Φεστιβάλ, καιρός δεν είναι; Τα εισιτήρια αναγράφουν: «Δεν επιτρέπεται η είσοδος στους χώρους μετά την έναρξη της παράστασης». Γιατί αυτό καταστρατηγείται; Απλούστατο: ας δοθεί, με κάθε τρόπο, έμφαση στην υπόδειξη και οι μωρές παρθένοι να μένουν, πλέον, εκτός νυμφώνος, όσες δικαιολογίες κι αν προβάλουν, όση φασαρία κι αν κάνουν. Και να τους επιτρέπεται η είσοδος μόνο στο διάλειμμα, αν υπάρχει.

Ντίνα Κώνστα (Σπαθαραίοι Σάμου 31 Δεκεμβρίου 1938-Αθήνα 3 Ιουλίου 2022): η πρώτη Φαύστα

 

                Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 137

 

Υπηρέτησε το Θέατρο, η Ντίνα Κώνστα που μας έφυγε σήμερα, μέσα από μικρότερους αλλά και πρωταγωνιστικούς ρόλους, επί 50 συναπτά χρόνια -απ’ το1964 έως το 2014. Και το τίμησε με το τάλαντο, το χιούμορ και την ακεραιότητά της. Χρειάστηκε, όμως, να φτάσει σχεδόν τα 60 της χρόνια και να κάνει τηλεόραση -απολαυστική Ντένη Μαρκορά, στους «Δύο ξένους» των Αλέξανδρου Ρήγα και Δημήτρη Αποστόλου, σε σκηνοθεσία του πρώτου, στο Mega, το 1997/1999- για να γίνει όχι απλώς πανελλήνια γνωστή αλλά να λατρευτεί και να εξελιχτεί σε καλτ -όχι άδικα.

Εκείνο που θέλω να επισημάνω είναι πως η Ντίνα Κώνστα, μετά από κάποιες μικρές εμφανίσεις, ήταν η πρώτη Φαύστα -ο πρώτος πρωταγωνιστικός ρόλος της- στο πρώτο ανέβασμα τής σημαδιακής σάτιρας/παρωδίας του Μποστ «Φαύστα ή Η απολεσθείς κόρη», στις 28 Απριλίου του 1965, στο θέατρο «Βεάκη», απ’ την «Ελεύθερη Σκηνή» του Γιώργου Εμιρζά, σε σκηνοθεσία του.

Κι εκείνο που θέλω να ελπίζω είναι ότι, τόσο -κυρίως- το Εθνικό Θέατρο του οποίου, μάλιστα, ήταν στέλεχος απ’ το 1986 έως το 1994 και το οποίο με Μποστ -την «Μήδειά» του, σε σκηνοθεσία Γιάννη Καλαβριανού- ανοίγει τολμηρά, την Παρασκευή, τη φετινή παρουσία του στο Φεστιβάλ Επιδαύρου, όσο κι η «Στοά», που παρουσιάζει σε περιοδεία τη σύνθεση κειμένων -συμπεριλαμβανομένης της «Φαύστας»- Μποστ «Ακούω ήχον κώδωνος» απ’ τον Θανάση Παπαγεωργίου, σε σκηνοθεσία του, με την Λήδα Πρωτοψάλτη, θ’ αφιερώσουν στη μνήμη της τις παραστάσεις τους.

Χειροκρότημα να φαν’ κι οι κότες...

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 136

 

Ακούω ζωντανά συμφωνικές συναυλίες, συναυλίες μουσικής δωματίου, ρεσιτάλ..., συστηματικά, απ’ το σωτήριον έτος 1968 -εδώ και 54 χρόνια. Στο «Rex», στον «Ορφέα», στον «Παρνασσό», στο Μέγαρο Μουσικής, στο Ηρώδειο, σ’ άλλους χώρους... Από ορχήστρες ή μικρότερα σύνολα ή σολίστες -δικούς μας και ξένους. Έφτασε ο καιρός να κάνω μια πρόταση. Σχετικά με το κοινό μας.

Αυτό το κοινό μας που, στα 54 χρόνια που ’χουν περάσει, δε βλέπω να ’χει βελτιωθεί. Ως κοινό. Και δε μιλώ για τους θορύβους που κάνει, δεν μιλώ για τα κινητά που αφήνει ανοιχτά και κουδουνίζουν, δε μιλώ για τις φωτεινές οθόνες των κινητών που ανοίγει για να δει «μήπως έχει μήνυμα», δε μιλώ για τον μη καλυπτόμενο βήχα ή τις τσάντες και τα κιάλια που πέφτουν απ’ τα χέρια και σκαν σα βόμβες...

Μιλώ για τα ενδιάμεσα, στα έργα που παίζονται, χειροκροτήματα. Τι στο διάολο, σ’ αυτά τα σχολεία μας της συμφοράς, στο μάθημα της μουσικής, δεν τους μάθανε το στοιχειώδες; ΄Οτι οι συμφωνίες, τα κοντσέρτα, οι σονάτες... αποτελούνται από μέρη που είθισται, ανάμεσά τους, να μη χειροκροτούμε αλλά να περιμένουμε, πρώτα, να τελειώσει ολόκληρο το έργο -οπότε κι ο μαέστρος, ο μουσικός, ο καλλιτέχνης θα δώσει να καταλάβεις ότι «το έργο τελείωσε, χειροκροτείστε»;

Σπάνια να υπάρχει συναυλία ή ρεσιτάλ που κάποιοι να συγκρατήσουν τον ενθουσιασμό τους και να μη χειροκροτήσουν στα ενδιάμεσα. Στα χρόνια του Μεγάρου, κάπως, το κοινό συμμορφώθηκε -κάτι του ’μαθε το Μέγαρο. Δε μιλώ για το -περιορισμένο- μουσικόφιλο κοινό που ξέρει. Μιλώ για το ευρύτερο κοινό του Μεγάρου, λίγο κομπλεξαρισμένο, λίγο μαγκωμένο, λίγο μ’ αίσθηση της άγνοιάς του, που... ντρέπεται και σφίγγεται και περιμένει να χειροκροτήσουν πρώτα αυτοί που ξέρουν. Στο Ηρώδειο, όμως τα πράγματα, είναι χειρότερα: πολύς κόσμος, πολλοί οι τυχάρπαστοι των προσκλήσεων, πολλοί οι άσχετοι...

Κορωνίδα, η χτεσινή συναυλία της Φιλαρμονικής της Σκάλας του Μιλάνου υπό τον Νοτιοκορεάτη Μιουνγκ-Γουν Τσουνγκ -οργανωμένη απ’ το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Δεν ξέρω με πόσες προσκλήσεις -που δεν τις δίνουν, βέβαια, σε σχετικούς...- τιγκάρανε το Ηρώδειο, δεν ξέρω πόσα πακέτα «αγνώστου ταυτότητος συναυλία στο θέατρο κάτω απ’ την Ακρόπολη» πουλήσανε, μέσω πρακτορείων και ξενοδοχείων, σε γκρουπ ασχέτων, επίσης, τουριστών που ανέβαιναν, κατά στίφη, τα σκαλιά, δεν ξέρω στους κάπου 4000 ακροατές της βραδιάς πόσοι ήταν σχετικοί αλλά δυο συμφωνίες, εκτός απ’ την Εισαγωγή στην «Ιταλίδα στο Αλγέρι» του Ροσίνι, έπαιξε η ορχήστρα, την Δεύτερη του Μπετόβεν και την Ένατη, «Του Νέου Κόσμου», του Ντβόρζακ -τετραμερείς κι οι δυο- αλλά και στις δυο, στο τέλος και των τριών πρώτων μερών τους, έπεσε χειροκρότημα παταγώδες  που κατέπνιγε τα μάταια και περιττά -και πιο ενοχλητικά, ομολογώ- «σσστ» των ειδημόνων. Στο τρίτο μέρος, μάλιστα, της Συμφωνίας «Του Νέου Κόσμου» του Ντβόρζακ, σε μια ύφεση, χειροκρότησαν κι ανάμεσα στο μέρος -έξαλλος, υποθέτω ο Νοτιοκορεάτης...

Προτείνω, λοιπόν, πέρα απ’ τις υποδείξεις για τα λόγω covid μέτρα, περί απαγόρευσης της φωτογράφησης και της ηχογράφησης, περί σίγασης των κινητών -λέμε, τώρα...-που ακούγονται απ’ τα μεγάφωνα στην αρχή, να δίνονται, πριν από κάθε έργο, και κάποιες οδηγίες: «η συμφωνία που θ’ ακούσετε, το κοντσέρτο που θ’ ακούσετε αποτελείται από τέσσερα ή, αντίστοιχα, από τρία μέρη, ανάμεσά τους υπάρχει παύση, παρακαλείστε να μη χειροκροτάτε τότε γιατί διασπάται η ενότητα του έργου παρά μόνο στο τέλος που, μη φοβάστε, θα το αντιληφθείτε».

Θα το βρείτε, ειδικά οι διευθυντές Φεστιβάλ και Ορχηστρών κι οι καλλιτέχνες υποτιμητικό για το επίπεδο του κοινού μας αλλά μήπως είναι καλύτερο αυτό απ’ τα ακατάσχετα και άσχετα χειροκροτήματα; Σε υπανάπτυκτες χώρες απαιτείται. Δε θυμάστε, παλαιότερα, που, τρένα και λεωφορεία, είχαν ταμπέλες «απαγορεύεται το πτύειν»; Ε, κάτι ανάλογο. Απ’ το να ρεζιλευόμαστε, ειδικά στους ξένους -«τι αμόρφωτο, άσχετο κοινό ειν’ αυτό» θα λένε κατ’ ιδίαν-, προτιμότερο δεν είναι;