Προάγγελος Σεφερλή

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 290 

 

Απορώ με το θάρρος τους… Ή, σωστότερα, να πω με το θράσος τους; Των ανθρώπων του ΚΘΒΕ. Όχι μόνο ν’ ανεβάσει φέτος αλλά και να κατεβάσει, το ένα απ’ τα τρία ΚΡΑΤΙΚΑ μας Θέατρα, στην Επίδαυρο, ΑΥΤΗ την «Λυσιστράτη». Αυτή που είδα στο Δημοτικό Θέατρο Παπάγου. 
Και, βέβαια, πήρε το χειροκρότημά της, και βέβαια πήρε τις καλές κριτικές της -με μερικές πολύ, μα πάρα πολύ απόρησα...- αλλά αυτό που είδα εγώ άγγιζε τα όρια παλιού «Δελφινάριου» - 

παιγμένο, συχνά, χυδαία. Δεν ήταν οι βωμολοχίες κι η σκατολογία που βρόμιζε ο τόπος -ναι, ξέρω, «αυτά τα ’χει ο Αριστοφάνης στο κείμενο» αλλά κανείς δεν σκέφτεται ότι, τότε, οι λέξεις αυτές, όταν κυκλοφορούσαν γυμνοί στα γυμναστήρια, ήταν κοινής χρήσεως, δεν «ακούγονταν» όπως τώρα, μετά από 2000 και περισσότερα χρόνια χριστιανικής «ηθικής» και πουριτανισμού;… Υπάρχουν κάποιοι ηθοποιοί που υπερασπίζονται απεγνωσμένα τους ρόλους τους αλλά αυτό που η παράσταση απέπνεε -για μένα, τουλάχιστον- ήταν η χυδαιότητα κι η τηλεοπτική -με την κακή έννοια- ευτέλεια.

Ο Αστέριος Πελτέκης, καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, που σκηνοθέτησε κι έκανε επίσης τη δραματουργική επεξεργασία και την απόδοση του κειμένου, μήπως θα πρέπει να συγκρατήσει τον ενθουσιασμό του για τις επιλογές του; 
Νομίζω -σαν προανάκρουσμα μου φάνηκε η «Λυσιστράτη» του ΚΘΒΕ- πως δε θ’ αργήσει η ώρα που θα δούμε και τον Σεφερλή στην Επίδαυρο -φέτος, ήδη, «έκανε στροφή» κι ανέβασε «Πλούτο» του Αριστοφάνη σε περιοδεία. Να δικαιωθεί, έστω μετά θάνατον, κι ο Γεωργουσόπουλος… (Φωτογραφίες: Mike Rafail / That Long Black Cloud).

Σεβασμός αλλά έλειπε η φλόγα

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 289

 

Είδα στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» του Βύρωνα τον  «Ματωμένο γάμο», το ποιητικό αριστούργημα του Φεδερίκο Γαρθία Λόρκα -90 χρόνια έκλεισαν φέτος απ’ την άνανδρη εκτέλεσή του, αν κι η λέξη δολοφονία ταιριάζει περισσότερο... Απ’ το αγαπημένο «Θεσσαλικό Θέατρο» που γιορτάζει τα 50 θαυμαστά χρόνια της αντοχής του και των επιτευγμάτων του. Σε σκηνοθεσία του εκ των πρωτεργατών του και βασικού στυλοβάτη και 

αιμοδότη του Κώστα Τσιάνου. 

Καλά στημένη παράσταση που σεβόταν το κείμενο, ευπρεπής σκηνογραφική κι ενδυματολογική δουλειά του Γιώργου Ζιάκα, η μουσική του Διονύση Τσακνή αντιπάλεψε την μουσική του Μάνου 

Χατζιδάκι που ’ναι καρφωμένη «στη σκοτεινή μας ρίζα της κραυγής» και μας έχει καθορίσει και δεν ηττήθηκε, καλοί ηθοποιοί που πάλεψαν με συνέπεια με τους ρόλους τους (Ντίνα Αβαγιανού, 

Νίκος Αρβανίτης, Αγγελική Λεμονή, Νίκη Παλληκαράκη, Αστέρης Κρικώνης, η ανώριμη ακόμα, όχι, πάντως, ατάλαντη Τζένη Καζάκου...) αλλά απ’ την παράσταση έλειπε αυτή η φλόγα που σιγοκαίει μέσα στα σπλάχνα του έργου και  

εκρήγνυται.

Και μια απορία: γιατί δεν χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση του Νίκου Γκάτσου. Και βέβαια έχει παλιώσει αλλά τα μνημεία -και αποτελεί ένα μνημείο- δεν «παλιώνουν», πατίνα αποκτούν.

Απορώ: δεν ντρέπονται;

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 288

Είδα και την «Ειρήνη» των Νίκου Καραθάνου και Άγγελου Τριανταφύλλου. Δε θα γράψω τις εντυπώσεις μου. Μόνο δυο απορίες να εκφράσω. 
Η πρώτη. Το σορτ που κατέβασε πίσω, ως μέλος του Χορού, ο Γιάννης Κότσιφας στην αρχή της παράστασης -στην «πάροδο»- επιδεικνύοντας τον τουρλωτό, κάτασπρο κώλο του, μεταδραματικά πώς ερμηνεύεται; 
Κι η δεύτερη. Ηθοποιοί που, εγώ τουλάχιστον, θεωρώ από εξαιρετικούς έως καλούς, όπως η Έμιλυ Κολιανδρή, ο Θανάσης Αλευράς, η Γαλήνη Χατζηπασχάλη, ο Πάνος Παπαδόπουλος, ο Γιλμάζ Χουσμέν… που συμμετέχουν στην παράσταση είναι ικανοποιημένοι μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; Δεν έχουν καμιά αντίρρηση μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; Δεν ντρέπονται μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; (Φωτογραφία: Ελίνα Γιουνανλή).

Τον ατελείωτο έχει…

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 287

«Βάκχες»: συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου «Ιβάν Βάζοφ» της Βουλγαρίας (Σόφια), του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, της «Vegas Cultural» co και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος για την Επίδαυρο. 
Είδα την αγγλόφωνη, με ελληνικούς υπέρτιτλους παράσταση στο «αποκαταστημένο» «Θέατρο Λυκαβηττού» -πρώτη φορά πήγα μετά την «αποκατάσταση», σχεδόν ίδιες οι συνθήκες με τις προ εικοσαετίας, πρόσβαση δυσκίνητη, ακόμα κι οι σκαρφαλωμένοι στο βράχια «αδέσποτοι» που φωνασκούν, ακόμα κι αυτοί που μπαίνουν και βγαίνουν, μπαίνουν και βγαίνουν, μπαίνουν και βγαίνουν ανενόχλητοι, αβέρτα, απ’ την ορχήστρα. 
Δε θέλω να γράψω κάτι για την παράσταση. Μόνο για την παντελή έλλειψη της αίσθησης οικονομίας απ’ τον βούλγαρο σκηνοθέτη Γιάβορ Γκαρντέφ που στρίμωξε ολόκληρη την τραγωδία του Ευριπίδη με μια -κάπως άσχετη...- συναυλία των «The Tiger Lillies» -που, στο τέλος, μάλιστα, πούλαγαν, στην έξοδο τα cd και τα t shirt τους- σε δυόμισι ατελείωτες ώρες. Ουφ… (Φωτογραφία: Ελίνα Γιουνανλή).

Στο Φτερό / Αλφονσίν Ροζ, Μαρί, Μαργκερίτ, Βιολέτα

 

«Τραβιάτα» του Τζουζέπε Βέρντι, λιμπρέτο (Ντουμά γιος) Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε / Μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός. Σκηνοθεσία: Νίκος Πετρόπουλος (Αναβίωση σκηνοθεσίας: Ίων Κεσούλης).

 

Η νεαρή αλλά ήδη χτυπημένη από τη φυματίωση Βιολέτα Βαλερί, διάσημη εταίρα της εποχής της (γύρω στο 1850) γνωρίζεται με τον επίσης νεαρό μεγαλοαστό, με καταγωγή από την Προβιγκία, Αλφρέντο Ζερμόν και ερωτεύονται. Σύντομα βρίσκονται μακριά από το βουερό Παρίσι, στην εξοχική κατοικία της Βιολέτας που, κρυφά από τον αγαπημένο της, ξεπουλάει τα 

υπάρχοντά της για να συντηρούνται, πιστεύοντας ότι ο Αλφρέντο και ο έρωτάς τους θα τη βγάλει από τους διεφθαρμένους κύκλους όπου είναι μπλεγμένη. Σε απουσία του Αλφρέντο την επισκέπτεται ο πατέρας του Τζόρτζιο Ζερμόν και της ζητά να τερματίσει τη σχέση τους γιατί βλάπτει κοινωνικά την οικογένειά τους και θα είναι εις βάρος της κόρης του  

που πρόκειται να παντρευτεί. Η Βιολέτα θυσιάζεται: δέχεται. Φεύγει στο Παρίσι και αφήνει γράμμα ότι τον εγκαταλείπει στον Αλφρέντο. Εκείνος, έξαλλος, την ακολουθεί σε δεξίωση της φίλης της Φλόρα, όπου τη συνοδεύει ο προηγούμενος εραστής της, Βαρόνος Ντουφόλ, και δημιουργεί επεισόδιο όπου προσβάλλει φρικτά την Βιολέτα, με αποτέλεσμα ο Ντουφόλ να τον καλέσει σε μονομαχία. Στην τρίτη πράξη, και ενώ η Βιολέτα, απένταρη, βρίσκεται στην τελευταία φάση της αρρώστιας της, φτάνει κοντά της ο Αλφρέντο που είχε πληγώσει τον Βαρόνο στη μονομαχία και στον οποίο ο πατέρας του έχει ομολογήσει την αλήθεια -τη θυσία της νέας- αλλά και ο 

Τζόρτζιο Ζερμόν, γεμάτος τύψεις. Είναι πολύ αργά. Η Βιολέτα πεθαίνει. Είναι η «Τραβιάτα» («Παραστρατημένη», 1853) του Τζουζέπε Βέρντι, του ιταλού πατέρα της όπερας, από τα κορυφαία και δημοφιλέστερα έργα στην ιστορία της: ένα υπέροχο τρίπρακτο, λαϊκό αλλά μεγάλης τέχνης έργο όπου οι μελωδίες 

ξεχειλίζουν αβίαστα και τα τρία βασικά πρόσωπα χαρακτηρίζονται δυναμικά, πάνω στο σφιχτό λιμπρέτο του συμπατριώτη του Βέρντι, του Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε, το οποίο σήμερα ηχεί «παλιό» αλλά ο Βέρντι το εκτοξεύει. Η «Τραβιάτα» έχει πίσω της μία αληθινή ιστορία: την ιστορία της πλύστρας Αλφονσίν Ροζ Πλεσί από την Νορμανδία, που πέρασε πολύ δύσκολα, 

βασανιστικά χρόνια μέχρι να γίνει εταίρα της υψηλής κοινωνίας στο Παρίσι αλλάζοντας το όνομά της σε Μαρί Ντιπλεσί. Ερωμένη του συγγραφέα Αλεξάντρ Ντιμά γιου για μερικούς μήνες, πέθανε στα 24 μόλις χρόνια της, εμπνέοντάς του το μυθιστόρημα «Η κυρία με τις καμέλιες (1848), όπου ο συγγραφέας της έδωσε το όνομα Μαργκερίτ Γκοτιέ, μυθιστόρημα που ο ίδιος, με τον ίδιο τίτλο, μετέφερε (1852) στο θέατρο. Η μετασκευή του θεατρικού σε λιμπρέτο έγινε από τον Πιάβε ο οποίος, με τη σειρά του, την ονόμασε Βιολέτα Βαλερί. Ο Νίκος Πετρόπουλος έχει σκηνοθετήσει (2001) την «Τραβιάτα» εντελώς συμβατικά αλλά όχι ανέμπνευστα. Με δικά του σκηνικά -άψογα αλλά υπέρβαρα-. δικά του κοστούμια, απολύτως ταυτισμένα με την εποχή του έργου αλλά και δικούς του φωτισμούς (τώρα σε αναβίωση Χρήστου 

Τζιόγκα). Ο Ίων Κεσούλης ανέλαβε την αναβίωση της πολυπαιγμένης - «Ολύμπια», Μέγαρο Μουσικής- παράστασης, με απόλυτο σεβασμό και προσοχή, καταλήγοντας σε ένα αποτέλεσμα που σέβεται το κοινό. Ξεπερασμένες πια οι χορογραφίες της Δήμητρας Σβήγκου. Ο Λουκάς Καρυτινός έχει οδηγήσει την Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και την παράσταση μουσικά σε ένα ασφαλές, δυναμικό αποτέλεσμα με τη συνεργασία της μπάντας υπό την Κάτια Μολφέση. Η Χορωδία της ΕΛΣ (διεύθυνση Αγαθάγγελος 

Γεωργακάτος) έχει βοηθήσει στο καλό μουσικό αποτέλεσμα. Η σοπράνο Δήμητρα Κωτίδου δεν έχει ίσως την ιδεώδη κοψιά για Βιολέτα αλλά έχει πολύ καλή φωνή και έβγαλε πέρα το ρόλο ικανοποιητικότατα. Ο Αλφρέντο του τενόρου Κωνσταντίνου Κληρονόμου μου φάνηκε κάπως άχρωμος και η φωνή του πολύ καλή αλλά κάπως στεντόρεια. Σωστός, ο βαρύτονος Διονύσης Σούρμπης (Τζόρτζιο Ζερμόν), αν και η καλή φωνή του ακούγεται, πάντα, κάπως μπουκωμένη. Στη υπέροχη πρώτη σκηνή της δεύτερης πράξης, πάντως, δέθηκαν  εξαιρετικά με την Δήμητρα Κωτίδου. Από τους υπόλοιπους ρόλους (ο τενόρος Νικόλας Μαραζιώτης / Γκαστόνε του Λετοριέρ, ο βαρύτονος Χρήστος Ραμμόπουλος / Βαρόνος Ντουφόλ, ο βαρύτονος Σωτήρης Τριάντης /  

Μαρκίσιος του Ομπινί, ο μπασοβαρύτονος Γιώργος Παπαδημητρίου / Γιατρός Γκρενβίλ -οι αντιδράσεις του, τις οποίες, προφανώς, ζήτησε η σκηνοθεσία, στο θάνατο της Βιολέτας ήταν υπερβολικές για γιατρό που σε τέτοιες περιπτώσεις διατηρεί την ψυχραιμία του-, ο τενόρος Αντώνης Αντωνιάδης / Τζουζέπε, ο μπάσος Βασίλης Δημητρακόπουλος / Οικονόμος, 

Μαντατοφόρος) ξεχώρισα την Φλόρα της μέτζο Χρυσάνθης Σπιτάδη και, κυρίως, την πειστικότατη -κίνηση, φιγούρα, υποκριτική, φωνή- Ανίνα της σοπράνο Σοφίας Κυανίδου. Μία παράσταση ευπρεπής και σεβαστική προς το έργο, για θεατές / ακροατές που απεχθάνονται τους νεωτερισμούς... Χρειάζονται και αυτές οι παραστάαεις σε ένα μεγάλο Θέατρο όπερας (Φωτογραφίες: Βαλέρια Ισάεβα).

Εθνική Λυρική Σκηνή / Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος», Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», 26 Ιουλίου 2026).