Ρομέος και Ιουλιέτα τουρκόφωνοι

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 291

 

Την ταινία την είδαμε πριν από μερικές βδομάδες στο «Φλερύ». Απ’ την Βόρεια Μακεδονία. Είχα ενδιαφέρον να τη δω -είχα ήδη δει κάποιες ταινίες απ’ τους γείτονες που μου άρεσαν. «Dj Ahmet» ο πρωτότυπος τίτλος της -«Dj Bοσκός» στη μετάφραση: ο Άχμετ, ένας νεαρός, 15χρονος βοσκός, σ’ ένα τουρκόφωνο χωριό της Βόρειας Μακεδονίας ερωτεύεται τη νεαρή, καλοστεκούμενη οικονομικά, συγχωριανή του Άγια που ετοιμάζονται να την παντρέψουν με κάποιον της «σειράς» της. Η αγάπη του για τη σύγχρονη μουσική τον οδηγεί να εφοδιάσει την Άγια με ηχεία για να εμφανιστεί με δυο φίλες της ως τρίο σ’ ένα τοπικό φεστιβάλ. Η εμφάνισή τους με ντανς μουσική σοκάρει το άκρως συντηρητικό χωριό αλλά περισσότερο σοκάρει ο έρωτας των δυο νέων -οι δικοί της με τίποτα δε θέλουν το φτωχό βοσκό. Αλλά κι ο προσχεδιασμένος γάμος της χαλάει. Η Άγια το σκάει. Όχι για να σμίξει με τον Άχμετ -δεν έχουμε γλυκανάλατο χάπι εντ. Στα τελευταία πλάνα τη βλέπουμε -πολύ έξυπνο και συγκινητικό φινάλε- σ’ ένα λεωφορείο να φεύγει μακριά -απελευθερώθηκε. 

Η ταινία, μια δραματική κομεντί -πρώτη μεγάλου μήκους του 38χρονου, σήμερα, σκηνοθέτη της- που πήρε το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ του Σάντανς όπου έκανε πρεμιέρα το 2025, παίχτηκε για λίγο -ήταν η βδομάδα της «Οδύσσειας» που σάρωσε τα πάντα-, με λίγα εισιτήρια, και  

πήρε χλιαρές κριτικές αλλά έχει μια ζεστασιά και μια ανθρωπιά όχι συνηθισμένες. Και καθόλου Κουστουρίτσα, όπως γράφτηκε, δε θυμίζει -είναι διακριτικά ναΐφ. Και μ’ ένα υπέροχο, βαμμένο ροζ πρόβατο! Την αγάπησα. Εσείς μπορείτε να τη δείτε, τώρα, στο CINOBO.

Τ’ όνομα του σκηνοθέτη της, Γκεόργκι Μ. Ουνκόβσκι. Ουνκόβσκι; Το σκέφτηκα και το ’ψαξα και ιδού: είναι ο πρώτος απ’ τους τρεις γιους του αγαπημένου, γλυκύτατου -του ’χω  

κάνει συνέντευξη στα «Νέα»- σκηνοθέτη και καθηγητή Υποκριτικής και Σκηνοθεσίας στο Πανεπιστήμιο των Σκοπίων Σλόμπονταν Ουνκόβσκι που ’χει ανεβάσει με το Εθνικό μας Θέατρο «Τέταρτη αδελφή» του Γκλοβάτσκι στο «Κάπα», το 2003/2004, και «Βασιλιά Λιρ» του Σέξπιρ στη Σκηνή «Κοτοπούλη» του «Rex», το 2005/2006 κι «Ορέστη του Ευριπίδη στην Επίδαυρο, για το ΚΘΒΕ, το 2008, ο οποίος διετέλεσε και υπουργός Πολιτισμού της χώρας του, της κατ’ εμάς, τότε... ΠΓΔΜ, την περίοδο 1996-1998, στην κυβέρνηση Μπράνκο Τσρβένκοβσκι, και της κλινικής ψυχολόγου Λίνα Κοστάροβα-Ούνκοβσκα. Κι έμαθα πως τώρα ετοιμάζει τη δεύτερη ταινία του.

Προάγγελος Σεφερλή

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 290 

 

Απορώ με το θάρρος τους… Ή, σωστότερα, να πω με το θράσος τους; Των ανθρώπων του ΚΘΒΕ. Όχι μόνο ν’ ανεβάσει φέτος αλλά και να κατεβάσει, το ένα απ’ τα τρία ΚΡΑΤΙΚΑ μας Θέατρα, στην Επίδαυρο, ΑΥΤΗ την «Λυσιστράτη». Αυτή που είδα στο Δημοτικό Θέατρο Παπάγου. 
Και, βέβαια, πήρε το χειροκρότημά της, και βέβαια πήρε τις καλές κριτικές της -με μερικές πολύ, μα πάρα πολύ απόρησα...- αλλά αυτό που είδα εγώ άγγιζε τα όρια παλιού «Δελφινάριου» - 

παιγμένο, συχνά, χυδαία. Δεν ήταν οι βωμολοχίες κι η σκατολογία που βρόμιζε ο τόπος -ναι, ξέρω, «αυτά τα ’χει ο Αριστοφάνης στο κείμενο» αλλά κανείς δεν σκέφτεται ότι, τότε, οι λέξεις αυτές, όταν κυκλοφορούσαν γυμνοί στα γυμναστήρια, ήταν κοινής χρήσεως, δεν «ακούγονταν» όπως τώρα, μετά από 2000 και περισσότερα χρόνια χριστιανικής «ηθικής» και πουριτανισμού;… Υπάρχουν κάποιοι ηθοποιοί που υπερασπίζονται απεγνωσμένα τους ρόλους τους αλλά αυτό που η παράσταση απέπνεε -για μένα, τουλάχιστον- ήταν η χυδαιότητα κι η τηλεοπτική -με την κακή έννοια- ευτέλεια.

Ο Αστέριος Πελτέκης, καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, που σκηνοθέτησε κι έκανε επίσης τη δραματουργική επεξεργασία και την απόδοση του κειμένου, μήπως θα πρέπει να συγκρατήσει τον ενθουσιασμό του για τις επιλογές του; 
Νομίζω -σαν προανάκρουσμα μου φάνηκε η «Λυσιστράτη» του ΚΘΒΕ- πως δε θ’ αργήσει η ώρα που θα δούμε και τον Σεφερλή στην Επίδαυρο -φέτος, ήδη, «έκανε στροφή» κι ανέβασε «Πλούτο» του Αριστοφάνη σε περιοδεία. Να δικαιωθεί, έστω μετά θάνατον, κι ο Γεωργουσόπουλος… (Φωτογραφίες: Mike Rafail / That Long Black Cloud).

Σεβασμός αλλά έλειπε η φλόγα

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 289

 

Είδα στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» του Βύρωνα τον  «Ματωμένο γάμο», το ποιητικό αριστούργημα του Φεδερίκο Γαρθία Λόρκα -90 χρόνια έκλεισαν φέτος απ’ την άνανδρη εκτέλεσή του, αν κι η λέξη δολοφονία ταιριάζει περισσότερο... Απ’ το αγαπημένο «Θεσσαλικό Θέατρο» που γιορτάζει τα 50 θαυμαστά χρόνια της αντοχής του και των επιτευγμάτων του. Σε σκηνοθεσία του εκ των πρωτεργατών του και βασικού στυλοβάτη και 

αιμοδότη του Κώστα Τσιάνου. 

Καλά στημένη παράσταση που σεβόταν το κείμενο, ευπρεπής σκηνογραφική κι ενδυματολογική δουλειά του Γιώργου Ζιάκα, η μουσική του Διονύση Τσακνή αντιπάλεψε την μουσική του Μάνου 

Χατζιδάκι που ’ναι καρφωμένη «στη σκοτεινή μας ρίζα της κραυγής» και μας έχει καθορίσει και δεν ηττήθηκε, καλοί ηθοποιοί που πάλεψαν με συνέπεια με τους ρόλους τους (Ντίνα Αβαγιανού, 

Νίκος Αρβανίτης, Αγγελική Λεμονή, Νίκη Παλληκαράκη, Αστέρης Κρικώνης, η ανώριμη ακόμα, όχι, πάντως, ατάλαντη Τζένη Καζάκου...) αλλά απ’ την παράσταση έλειπε αυτή η φλόγα που σιγοκαίει μέσα στα σπλάχνα του έργου και  

εκρήγνυται.

Και μια απορία: γιατί δεν χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση του Νίκου Γκάτσου. Και βέβαια έχει παλιώσει αλλά τα μνημεία -και αποτελεί ένα μνημείο- δεν «παλιώνουν», πατίνα αποκτούν.

Απορώ: δεν ντρέπονται;

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 288

Είδα και την «Ειρήνη» των Νίκου Καραθάνου και Άγγελου Τριανταφύλλου. Δε θα γράψω τις εντυπώσεις μου. Μόνο δυο απορίες να εκφράσω. 
Η πρώτη. Το σορτ που κατέβασε πίσω, ως μέλος του Χορού, ο Γιάννης Κότσιφας στην αρχή της παράστασης -στην «πάροδο»- επιδεικνύοντας τον τουρλωτό, κάτασπρο κώλο του, μεταδραματικά πώς ερμηνεύεται; 
Κι η δεύτερη. Ηθοποιοί που, εγώ τουλάχιστον, θεωρώ από εξαιρετικούς έως καλούς, όπως η Έμιλυ Κολιανδρή, ο Θανάσης Αλευράς, η Γαλήνη Χατζηπασχάλη, ο Πάνος Παπαδόπουλος, ο Γιλμάζ Χουσμέν… που συμμετέχουν στην παράσταση είναι ικανοποιημένοι μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; Δεν έχουν καμιά αντίρρηση μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; Δεν ντρέπονται μ’ αυτά που οι σκηνοθέτες τους βάζουν να κάνουν και να λένε; (Φωτογραφία: Ελίνα Γιουνανλή).

Τον ατελείωτο έχει…

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 287

«Βάκχες»: συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου «Ιβάν Βάζοφ» της Βουλγαρίας (Σόφια), του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, της «Vegas Cultural» co και του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος για την Επίδαυρο. 
Είδα την αγγλόφωνη, με ελληνικούς υπέρτιτλους παράσταση στο «αποκαταστημένο» «Θέατρο Λυκαβηττού» -πρώτη φορά πήγα μετά την «αποκατάσταση», σχεδόν ίδιες οι συνθήκες με τις προ εικοσαετίας, πρόσβαση δυσκίνητη, ακόμα κι οι σκαρφαλωμένοι στο βράχια «αδέσποτοι» που φωνασκούν, ακόμα κι αυτοί που μπαίνουν και βγαίνουν, μπαίνουν και βγαίνουν, μπαίνουν και βγαίνουν ανενόχλητοι, αβέρτα, απ’ την ορχήστρα. 
Δε θέλω να γράψω κάτι για την παράσταση. Μόνο για την παντελή έλλειψη της αίσθησης οικονομίας απ’ τον βούλγαρο σκηνοθέτη Γιάβορ Γκαρντέφ που στρίμωξε ολόκληρη την τραγωδία του Ευριπίδη με μια -κάπως άσχετη...- συναυλία των «The Tiger Lillies» -που, στο τέλος, μάλιστα, πούλαγαν, στην έξοδο τα cd και τα t shirt τους- σε δυόμισι ατελείωτες ώρες. Ουφ… (Φωτογραφία: Ελίνα Γιουνανλή).