«Ensemble KNM Berlin»: συναυλία «Crippled Symmetries. Μοτίβα στη Σύγχρονη Μουσική».
Όχι ότι δεν μας έχει συνηθίσει στις εκπλήξεις η «Εναλλακτική Σκηνή» της Λυρικής. Αυτή τη φορά ήταν το πολύ σημαντικό βερολινέζικο σύνολο «Ensemble KNM Berlin» («Kammerensemble Neue Musik Berlin» ήτοι «Σύνολο Δωματίου για Νέα Μουσική Βερολίνου»). Ήρθε με δύο έργα: ένα δίπτυχο πειραματικής μουσικής -προχωρημένη πρωτοπορία- με τον γενικό τίτλο «Crippled Symmetries (Ανάπηρες, σακατεμένες 
συμμετρίες). Μοτίβα στη Σύγχρονη Μουσική». «...make beauty out of debris...» («...να φτιάχνεις ομορφιά από τα συντρίμμια...»), το πρώτο που παίχτηκε. Της Αργεντινής Άνα Μαρία Ροδρίγες και του Μεξικανού Χουάν - Φελίπε Βάτζερ που το συνυπογράφουν. Ένας φόρος τιμής στους cantoneros, τους παρίες της Αργεντινής, που στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης του 2001-2002 ξαμολήθηκαν στους δρόμους και για να επιζήσουν μάζευαν από τα συσσωρευμένα σκουπίδια χαρτόνια και απορρίμματα από τα οποία, ανακυκλωμένα και μετασχηματισμένα, προσπαθούσαν να βγάλουν λίγα λεφτά. Μουσικά όργανα με την κλασική έννοια δεν υπήρχαν στη σκηνή. Λάπτοπ μόνο και αντικείμενα που μπορούσαν να παράγουν ήχους: καλαμάκια
καρφωμένα σε ένα χαρτόκουτο από σπαράγγια, που τα χτυπούσαν με λεπτές μπαγκέτες, καλαμάκια που τα φυσούσαν με το στόμα, ένας πλαστικός σωλήνας που επίσης φυσούσαν με το στόμα, ένας χοντρός σωλήνας από χαρτόνι που παρήγαγε ήχο, χαρτόκουτα, γκαζοτενεκέδες για ελαιόλαδο… Και ανάμεσα, τρεις επιδαπέδιες οθόνες που πάνω τους προβάλλονταν βίντεο με τους cantoneros επί το έργον αλλά, κατόπιν, και άλλου είδους, πιο χαρούμενα, πιο αισιόδοξα -εξ ου και ο τίτλος του έργου. Η ατμόσφαιρα απόγνωσης αλλά και λύτρωσης που οι δύο
συνθέτες-μουσικοί ήθελαν να ζωντανέψουν αποδόθηκε με ένταση. Δεύτερο έργο του προγράμματος, το «… a drop on my fingers, two lips as a fuzz, a sun on our heads (is the pattern) («…μία σταγόνα στα δάχτυλά μου, δύο χείλη σαν χνούδι, ένας ήλιος στα κεφάλια μας 
(είναι το μοτίβο)») του δικού μας Ζήση Σέγκλια που είχαμε ιδιαίτερα εκτιμήσει τη δουλειά του στο «Όχι εγώ» του Σάμουελ Μπέκετ, το οποίο ανέβασε, επίσης στην Εναλλακτική, ο Σάββας Στρούμπος, τη σεζόν 2022/2023. Το κομμάτι -θα μπορούσαν και τα δύο της βραδιάς να καταταχτούν στο είδος της «Συγκεκριμένης Μουσικής (Musique Concrète), ίσως- έχει 
εξαιρετικό ενδιαφέρον: επτά μουσικοί επί σκηνής, με κορυφαίο τον Μίχαελ Βάλαχερ στα κρουστά. Είναι αυτός που πρωτοστατεί και αρχίζει το κομμάτι χτυπώντας ένα γκονγκ. Στη διάρκειά του, «οδηγεί» τη σύνθεση μεταβαίνοντας τελετουργικά από το ένα κρουστό στο άλλο: «ορθόδοξα» κρουστά, τρεις «σουπιέρες» -γυάλινη, ξύλινη, τσίγκινη- που, μέσα τους, ρίχνει μεταλλικά σφαιρίδια και τα ανακινεί, ένα μεγάλο τύμπανο… Παράλληλα, κάποιοι από τους έξι άλλους μουσικούς (βιολί, βιόλα,
βιολοντσέλο, κοντραμπάσο, μπάσο κλαρινέτο αλλά και κοντραμπάσο κλαρινέτο, όρθιοι, αραιά παραταγμένοι), προς το τέλος, αφήνουν τα όργανά τους και αναδεύουν χαρτόνια και χαρτιά ή αλυσίδες ή μπουκάλια, μέσα σε χαρτόκουτα -τα μπουκάλια και άλλα μικροαντικείμενα που βγάζουν ήχο, στο τέλος, τα πετούν γύρω τους. Το κομμάτι κλείνει με τον επί των κρουστών να υψώνει αργά το μεγάλο τύμπανο.
Μία αίσθηση τελετουργική, λυρική, γοητευτική και ένα αποτέλεσμα που αφήνει την εντύπωση ότι ο συνθέτης έχει πολλά, εμπρός του, να προσφέρει. Είναι κρίμα που, για πρώτη φορά, είδα την αίθουσα της Εναλλακτικής τόσο «αραιοκατοικημένη»… Το κοινό μας δεν είναι συνηθισμένο σε αυτό το είδος μουσικής αλλά κάνει καλό να το «εκπαιδεύουμε» (Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος).
(Ως πρόγραμμα της παράστασης, μία καρτολίνα κατατοπιστική).
Εθνική Λυρική Σκηνή / Εναλλακτική Σκηνή, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», «Ensemble KNM Berlin», 21 Μαΐου 2025.
