Στο Φτερό / Όταν τελείωσαν όλα… ή Η αλαζονεία που (δεν) τιμωρείται

 

«Πέρσες» του Αισχύλου / Σκηνοθεσία: Χρήστος Θεοδωρίδης.

 

Στα Σούσα, διοικητική πρωτεύουσα της κραταιάς και αχανούς Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών, οι επιφανείς γέροντες 

της Αυλής, ανήσυχοι, περιμένουν νέα από το βασιλιά τους Ξέρξη -είχε διαδεχτεί τον πατέρα του Δαρείο, μετά το θάνατό του - που έχει 

εκστρατεύσει με πολυπληθή στρατό και στόλο εναντίον της Ελλάδας και ειδικά της Αθήνας για να εκδικηθεί την ήττα του πατέρα του, από τους Έλληνες, στη μάχη του Μαραθώνα. Οι κακοί οιωνοί στο όνειρο 

που βλέπει η βασίλισσα Άτοσσα, χήρα του Δαρείου και μητέρα του Ξέρξη, φορτίζουν περισσότερο την ατμόσφαιρα. Ώσπου ένας Αγγελιαφόρος που φτάνει από την Ελλάδα τους φέρνει τα τραγικά νέα: ο περσικός στόλος έχει συντριβεί από τους Έλληνες στη ναυμαχία της Σαλαμίνας και έχει καταστραφεί, με όλους σχεδόν τους ηγέτες του να έχουν σκοτωθεί ή πνιγεί -Η 

καταστροφή, «τελείωσαν όλα»- εκτός του Ξέρξη που επιστρέφει. Η Άτοσσα επιμένει και πείθει τους γέροντες του Χορού να καλέσουν από τον τάφο του τον Δαρείο να τους συμβουλεύσει για το τι μέλλει γενέσθαι. Όντως, τελικά, 

μετά από την επίκλησή τους, εμφανίζεται  το Φάντασμα του Δαρείου που, πριν επανέλθει στον Κάτω Κόσμο, τους συστήνει να μην επιχειρήσουν άλλη εκστρατεία κατά των Ελλήνων γιατί θα είναι καταδικασμένη. Στο τέλος φτάνει ο Ξέρξης, με κουρελιασμένα τα βασιλικά του ενδύματα, για να συμμετάσχει 

στο γενικό θρήνο. Αλλά διατηρώντας το θρόνο του... Ο Αισχύλος με τους «Πέρσες» (472 π.Χ), την παλαιότερη από τις σωζόμενες τραγωδίες, γράφει 

ένα μεγαλόπνοο έργο, το πρώτο που βασίζεται σε ιστορικά γεγονότα -η χρονολογία του απέχει οκτώ μόλις χρόνια από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας στην οποία μάλιστα ο ποιητής συμμετείχε-, επινοώντας ένα μεγαλοφυές εύρημα: να τοποθετήσει την απήχηση που είχε η νίκη των Ελλήνων στην εχθρική -την

περσική- Αυλή. Ο σκηνοθέτης Χρήστος Θεοδωρίδης διάλεξε μέσα από αυτή την τραγωδία του πολέμου να υψώσει μία αντιπολεμική κραυγή. Πάνω σε δραματουργική επεξεργασία της ισχυρής ακόμα μετάφρασης του Παναγιώτη Μουλλά, δραματουργική επεξεργασία την οποία συνυπογράφει με την Ιζαμπέλλα Κωνσταντινίδου και τον Παύλο Σούλη -και επιστημονικό σύμβουλο της παράστασης- , έκανε αλλαγές -μεταθέσεις 

κειμένου, προσθήκες σύγχρονων κειμένων, ανάμεσά τους και ένα ποίημα του Παλεστίνιου Μαχμούντ Νταρουίς, προσπαθώντας να προσαρμόσει το αρχαϊκό κείμενο με σύγχρονους όρους αλλά με σεβασμό στο πνεύμα του Αισχύλου. Καταρχάς μετέτρεψε τον Χορό των Γερόντων σε Χορό νέων ανθρώπων -ένα Χορό του λαού που αγωνιά για την τύχη του. Λύση απολύτως 

αποδεκτή. Μετά, με τα κείμενα που πρόσθεσε -αναφορές σε πολλούς σύγχρονους πολέμους-, μετέτρεψε τους«Πέρσες» σε δυνατή, σύγχρονη φωνή κατά του πολέμου. Κι αυτά σε ένα χώρο εντελώς άδειο από σκηνικά -μόνο ένα μικρόφωνο με πόδι που χρησιμοποιούνταν όχι διαρκώς αλλά σε καίριες στιγμές-, χώρο που πρόβαλε και μεγέθυνε την παράσταση, ενισχυμένος από τους εξαίρετους φωτισμούς της Ιωάννας Αθανασίου και του 

Τάσου Παλαιορούτα,. Η κίνηση του 17μελούς, πολύ καλά επιλεγμένου και διδαγμένου, Χορού (δραματουργία κίνησης Χρήστος Θεοδωρίδης, χορογραφία-κίνηση Ξένια Θεμελή) σφράγιζε το παραστασιακό αποτέλεσμα. Ρυθμοί αργοί αλλά άψογοι, παύσεις και σιωπές καίριες, μουσικές του Jeph Vanger που 

υπογράμμιζαν το δέος της κάθε σκηνής και μία συγκλονιστική, «μακρινή» επίκληση που θα μπορούσε να σταθεί άφοβα πλάι στην ιστορική επίκληση των «Περσών» του Κάρολου Κουν και του «Θεάτρου Τέχνης». Βρήκα λάθος τις υπερβολικές κραυγές του  

Ξέρξη -μείωναν την εσωτερικότητα του καλού ηθοποιού Τάσου Ροϊλού και τον κατάπιναν. Η αδάμαστη από την καταστροφή αλαζονεία του βασιλιά θα μπορούσε να προβληθεί με άλλα μέσα. Ο Δημήτρης Καταλειφός (Φάντασμα Δαρείου) διατήρησε την ποιότητα της υποκριτικής του, αν και μου φάνηκε κάπως υποτονικός. Ο Αγγελιαφόρος του Σταύρου Σβήγκου μετέφερε, με τη σπασμένη φωνή του, όλον τον αχό της 

καταστροφικής ναυμαχίας της Σαλαμίνας προξενώντας μου ανατριχίλες. Η Μαρία Ναυπλιώτου, ηγεμονική παρουσία, ντυμένη με ένα εκπληκτικό κοστούμι που θα άξιζε η διατήρησή του σε μουσείο, με στάση του σώματος και κίνηση εξαιρετικά, έδωσε με κύρος μία Άτοσσα που η καταστροφή τη συντρίβει 

αλλά η θέση της τής επιβάλλει να μην το δείξει γιατί αυτά που πρέπει να διατηρηθούν αλώβητα είναι η εξουσία, η δυναστεία και ο θρόνος που δείχνει να κλονίζεται από το θρήνο και την αγανάκτηση του λαού. Μία παράσταση πολύ υψηλής αισθητικής που τη θεώρησα την καλύτερη που παίχτηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.

(Μεστό και ουσιαστικό το έντυπο πρόγραμμα της παράστασης -επιμέλεια έκδοσης Όλγα Χατζηιακώβου).

Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», Marossoulis Productions - Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, Φεστιβάλ «Στη Σκιά των Βράχων» 2026, 29 Σεπτεμβρίου 2026.