Καβάφης απογειωμένος

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 293

 

Ζυμώθηκαν όλα με εξαιρετική επιτυχία: τα τέσσερα ποιήματα του Καβάφη που ο Γιώργος Κουμεντάκης επέλεξε, οι μουσικές του οι εμπνευσμένες από τους αμανέδες, οι αμανέδες που φλερτάρουν με τη βυζαντινή ψαλτική, οι χορογραφίες των τριών χορογράφων, τα 

σκηνικά, τα ιδιότυπα μουσικά όργανα, το σαντούρι, τα ανάλαφρα κοστούμια, το όργανα της δυτικής μουσικής, η ανατολίτικων και βυζαντινών καταβολών φωνή του Ζαχαρία Καρούνη… κι όλα μαζί, αυτά τα ετερογενή, κατέληξαν σ’ ένα εξαιρετικά επιτυχημένο μείγμα: «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι». Ένα κομμάτι μουσικού θεάτρου, σφιχτό, ελκυστικό, καθηλωτικό, μία σύγχρονη σκηνική καντάτα που παρακολούθησα στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. 

Ο Γιώργος Κουμεντάκης επέλεξε τέσσερα καβαφικά ποιήματα -τα δημοσιευμένα «Γκρίζα» και «Μακρυά» και τα αδημοσίευτα «Ο Σεπτέμβρης του 1903» και «Ο Δεκέμβρης του 1903» που είναι εμπνευσμένα, όπως και το «Ο Γενάρης του 1904», απ’ όσα ο ποιητής ένοιωσε για τον λογοτεχνίζοντα νέο Αλέκο Μαυρουδή, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 1903, όταν πραγματοποίησε το δεύτερο ταξίδι του απ’ την Αλεξάνδρεια στην Αθήνα, όπως 

σημειώνει στο καλοστημένο έντυπο πρόγραμμα της παράστασης ο ειδικότατος για το θέμα Δημήτρης Παπανικολάου, καθηγητής Νεοελληνικών και Πολιτισμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Και τα ποιήματα αυτά τα μελοποίησε επιλέγοντας τη φόρμα, τη μορφή που πίστεψε ότι τους πήγαινε -και τους πήγαινε!- του αμανέ για την υπέροχη φωνή του Ζαχαρία Καρούνη, εκεί που ο αμανές συναντάει τις 

καταβολές της βυζαντινής ψαλτικής. 

Αλλά δεν έμεινε ο Γιώργος Κουμεντάκης στη μελοποίηση μόνο, ανέλαβε, μαζί με τον Πέτρο Τουλούδη, να σκηνοθετήσει αυτό που προέκυψε: ένα δρώμενο μουσικού θεάτρου. Αναθέτοντας σε τρεις χορογράφους να χορογραφήσουν τις μουσικές του, με εννέα καλούς χορευτές του Μπαλέτου 

της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Οι τρεις -ξεχωριστές- χορογραφίες -της Πατρίσιας Απέργη, που νομίζω πως είναι η πιο ενδιαφέρουσα, του Ηλία Χατζηγεωργίου και της Εύας Γεωργιτσοπούλου- βρήκαν τον τρόπο να αποκτήσουν κοινές ανάσες και να δεθούν μεταξύ τους. Οι εννέα χορευτές που είναι κοινοί και στα 

τρία μέρη, ντυμένοι με τα έξοχα κοστούμια της Daglara -μαλακά υφάσματα σε αποχρώσεις του γκρίζου που βοηθούν τα σώματα και αναδεικνύουν τις χορογραφίες- καταφέρνουν να δημιουργηθεί μια κοινή χορογραφική γραμμή γοητευτική. Ο Πέτρος Τουλούδης, με τα δύο κυλιόμενα,  στενόμακρα ξύλινα 

τραπέζια με πάγκο -σαν  μοναστηριακά-, φορτωμένα με γυάλινες κανάτες γεμάτες καθαρό νερό, μέταλλα, χορδές, ελατήρια, στημένα αρχικά μπροστά σε σπετσάτα, με κρεμασμένες μεταλλικές επιφάνειες-πετάσματα, έχει δημιουργήσει και το σκηνικό. Και γύρω, καθισμένοι στους πάγκους, οι μουσικοί -τέσσερις του «Oros Ensemble», άλλοι τέσσερις του  

Κουαρτέτου Σαξοφώνων «Όσμωσις» και δύο στα κρουστά-, μουσικοί με όργανα της δυτικής μουσικής, οι οποίοι, προς το τέλος, αναδεικνύουν τα μεταλλικά πετάσματα του σκηνικού σε ιδιότυπα κρουστά, με την  Αγγελίνα Τκάτσεβα να δίνει ένα ρεσιτάλ στο σαντούρι. Ανάμεσά τους, ο Ζαχαρίας Καρούνης, ένας τραγουδιστής ψαλτικών και παραδοσιακών καταβολών, με υψηλή τεχνική, διαρκώς εξελισσόμενος, ερμηνεύει με δωρική λιτότητα αλλά 

βαθύ  αίσθημα τα τραγούδια μεταφέροντας, αν και αποστασιοποιημένος, τα παλλόμενα αισθήματά τους. Το δρώμενο, με τους χορευτές να χύνουν το καθαρό νεράκι απ’ τις κανάτες στο δάπεδο, κλείνει λυτρωτικά. Μια κερδισμένη, απογειωτική βραδιά! (Φωτογραφίες: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10 Ανδρέας Σιμόπουλος 8, 9 Γιάννης Αντώνογλου).