October 4, 2022

Αυτό θα πει αντίσταση στην υπερπαραγωγικότητα!...

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 160
 
Ακούστηκε στην προχτεσινή συνέντευξη Τύπου του «Θεάτρου Τέχνης» για το πρόγραμμα της χειμερινής περιόδου του, οπότε και κλείνει τα 80 του χρόνια: «Όσον αφορά στον προγραμματισμό, το Θέατρο Τέχνης επιχειρεί φέτος να αντισταθεί στην ‘υπερπαραγωγικότητα’». Κι αμέσως μετά ανακοινώθηκαν 19 (δεκαεννιά) παραστάσεις.

Σιωπηλή (;) παράταση θητείας ή Τα λόγια τα χαμένα, τα μεγάλα

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 159
 
Ανανεώθηκε, τελικά. η θητεία της σκηνοθέτριας Κατερίνας Ευαγγελάτου στη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Ελληνικού Φεστιβάλ -aka Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Δεν το μάθαμε από δελτίο Τύπου του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού του οποίου την αρμοδιότητα κι ευθύνη ανήκει το Φεστιβάλ. Το μάθαμε χτες -Δευτέρα 23 Σεπτεμβρίου- από δημοσιεύματα σ’ εφημερίδες κι αναρτήσεις σε ιστοσελίδες/ιστότοπους κλπ. Μόνο που και οι εφημερίδες και οι ιστοσελίδες/ιστότοποι το ’μαθαν, υποθέτω, μια και το ΥΠΠΟΑ ανακοίνωση δεν έκανε, απ’ τη δημοσίευση στο fragilemag.gr, το Σάββατο 1 Οκτωβρίου, του δουλευταρά, ακάματου, παρατηρητικότατου και ικανότατου συνάδελφου Κώστα Β. Ζήση ο οποίος παρακολουθούσε την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως όπου και διάβασε την ανανέωση του διορισμού δημοσιευμένη την Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου κι ο οποίος ανέβασε την είδηση και στο προφίλ του στο face book αναπαράγοντας, μάλιστα, και τη δημοσίευση της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως.
Αλλά όταν αναδημοσιεύουμε μια είδηση - που ’ναι και ειδησάρα- αναφέρουμε και την πηγή. Θεωρώ κωμικά, πια, αυτά τα περί «αποκλειστικοτήτων». Αλλά όχι τα περί (δημοσιογραφικής) δεοντολογίας.
Όσο για το υπουργείο θα μείνω με την απορία. Γιατί η σιωπή; Κρυφό καμάρι το ’χει; Εκτός κι αν προσπαθεί να κουκουλώσει τις υποσχέσεις και τα λόγια τα μεγάλα της κ. Μενδώνη ότι ο επόμενος καλλιτεχνικός διευθυντής, όπως κι όλων των δημόσιων καλλιτεχνικών οργανισμών, θα εκλεγόταν, πλέον, μετά από ανοιχτή προκήρυξη, από επιτροπή ειδικών, όπερ και εγένετο με το Εθνικό Θέατρο και -κάπως δυσκοίλια...- με το ΚΘΒΕ. Δηλαδή, κατά το λαϊκή ρήση, χυδαϊστί, είπα, ξείπα, χέζω την παρόλα μου (Φωτογραφία1: Βαγγέλης Ζαβός).

October 2, 2022

Στο Φτερό / Οι Μπάτσοι του βωβού ως αλληγορία της βίας

 

«Bros» του Ρομέο Καστελούτσι / Σκηνοθεσία: Ρομέο Καστελούτσι  

 

Ένας γέροντας, με κάτασπρα μαλλιά και γένια, που φοράει ένα μακρύ, λευκό, ντρίλινο χιτώνα και κρατάει μία ράβδο -μία βιβλική μορφή, κάτι σαν προφήτης-, εμφανίζεται στη σκηνή, μετά από μία καταιγιστική μουσική εισαγωγή -η ανησυχητική μουσική του Σκοτ Γκίμπονς υπεισέρχεται και σε άλλα σημεία της παράστασης υπογραμμίζοντάς τα-, που κάνει όλη την αίθουσα να τρίζει, και εκφωνεί τις «προφητείες» του σε μία 

άγνωστη γλώσσα -ίσως είναι κορακίστικα. Και, κατόπιν, μία μεγάλη ομάδα ανδρών -δεν υπάρχει γυναίκα στην παράσταση-, με φαιές στολές παλαιού τύπου αμερικάνων αστυνομικών (κοστούμια Κιάρα Βεντουρίνι) κατακλύζει τη σκηνή και γδύνει τον «προφήτη». Η ομάδα αυτή των -βουβών-«αστυνομικών» είναι η βάση, ο καμβάς πάνω στον οποίο ο Ιταλός Ρομέο Καστελούτσι, που

υπογράφει τη σύλληψη και τη  σκηνοθεσία, με συνεργάτρια στη δραματουργία την Πιερσάντρα ντι Ματέο, κεντάει την παράστασή του «Bros» («Αδέλφια», 2021): γιγαντοφωτογραφίες που φέρνουν στη σκηνή -από ενός χιμπατζή έως και του Σάμιουελ Μπέκετ, φωτιές, βασανιστήρια -οι δύο από τους αστυνομικούς γδύνουν έναν τρίτο και τον βασανίζουν χτυπώντας τον με γκλομπ, κατόπιν σκεπάζοντας το πρόσωπό του με μία πετσέτα πάνω στη  οποία χύνουν νερό (;) προκαλώντας του ασφυξία-, γάλα (ή 


λευκή μπογιά;) στο γυμνό σώμα, αίματα, γκρουπαρίσματα που παγώνουν και γίνονται ταμπλό βιβάν, αναφορές -έως και στο «Μάθημα ανατομίας» του Ρέμπραντ-, όπλα, πυροβολισμοί, μία πολύπλοκη μηχανή-γλυπτό, με σωληνάκια, που εκτοξεύει υδρατμούς, οι «αστυνομικοί» που κατεβαίνουν απειλητικοί στην πλατεία του θεάτρου, μπροστά μας, και, ύστερα, χτυπιούνται ως επιληπτικοί στη σκηνή, κείμενα στα λατινικά, στα γερμανικά... που ακούγονται off, στο φινάλε ένα παιδάκι, στα λευκά επίσης, στο οποίο παραδίνουν ένα από τα γκλομπ

τους οι «αστυνομικοί»... Και μία κίνηση ακριβής που δημιουργεί απορίες αν, όντως, όπως δηλώνεται, οι επί σκηνής «αστυνομικοί» έχουν επιλεγεί τυχαία, «από το δρόμο», δεν έχουν κάνει καθόλου δοκιμές και, απλώς, συντονίζονται με οδηγίες που τους δίνονται τη στιγμή της παράστασης μέσα από ακουστικά. Ο συντονισμός είκοσι άσχετων ατόμων με τόση ακρίβεια -κάτι σαν χορογραφία- σαφώς και προκαλεί την υποψία ότι είναι ένας μύθος που σκάρωσε ο σκηνοθέτης. ‘Ολα αυτά μέσα σε μία σκοτεινή, ζοφερή, ομιχλώδη ατμόσφαιρα. Ο Ρομέο Καστελούτσι μοιάζει να έχει πάρει την αρχική ιδέα του από του Μπάτσους της «Κίστόουν» Keystone» Cops), την ομάδα των «μπάτσων» που χρησιμοποιούσε ο αμερικανός σκηνοθέτης Μακ Σένετ στις σλάπστικ, μικρού μήκους κωμωδίες που γύριζε τη δεκαετία του 

1910, στα στούντιο της κινηματογραφικής εταιρείας του «Κίστόουν», από τις οποίες ξεπήδησε και ο Τσάρλι Τσάπλιν, και, με άξονα αυτούς, να έχει οργανώσει μία αλληγορία της βίας. Ασαφής στις προθέσεις του, ακατάτακτος, δείχνει και εδώ την ταυτότητα του εικονοκλάστη. Τα «επεισόδια» δεν έχουν συνοχή -σκόρπιες εικόνες-, μοιάζουν δημιουργημένα συνειρμικά, είναι δυσανάγνωστα αλλά βουτηγμένα σε μία συναρπαστική αισθητική. Που, κάποιες στιγμές, θυμίζει τον δικό μας Δημήτρη Παπαϊωάννου. Ομολογώ πως αφέθηκα να γοητευτώ.

Η παράσταση δεν συνοδεύεται από έντυπο πρόγραμμα αλλά μοιράζονται δωρεάν έντυπα με εδάφια από το Βιβλίο του Ιερεμία της Βίβλου, mottos στα λατινικά, μεταφρασμένα, όμως, στα ελληνικά, και «Υποδείξεις συμπεριφοράς προς ανυποψίαστους συμμετέχοντες», μαζί με... ωτοασπίδες (Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος). 

«Στέγη Ιδρύματος Ωνάση» / Κεντρική Σκηνή, «Societas», 30 Σεπτεμβρίου 2022.

September 30, 2022

Έως και Λένα Μαντά στη σκηνή...

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 158

  

Σας έγραφα στο totetartokoudouni.blogspot.com, πολύ πρόσφατα-στις 27 Σεπτεμβρίου-, για το Μεγάλο Φαγοπότι του ελληνικού θεάτρου -για τις εκατοντάδες παραστάσεις με τις οποίες θα μας μπουκώσει και φέτος το χειμώνα η ελληνική σκηνή. Μέχρι κορεσμού. Κι όποιος αντέξει.

Εντρυφώντας στη σχετική ενημέρωση τι να δω; Ότι έως και Λένα Μαντά θα δούμε φέτος στη σκηνή: το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημά της του 2007 «Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι», μεταφρασμένο στα αγγλικά και σ’ άλλες γλώσσες -διεθνής!-, με δεκάδες επανεκδόσεις και χιλιάδες αναγνώστες/-ριες, σε διασκευή για το θέατρο και σκηνοθεσία Ειρήνης Ιακώβου. Στο θέατρο «Coronet» του Παγκρατίου. Έως και «Βυσσινόκηπο» του Τσέχοφ σε σκηνοθεσία Βασίλη Πλατάκη θα δούμε στο θέατρο «Μικρό Μπροντγουαίη / Αίθουσα ‘Μάνος Κατράκης’».

Καλή μας όρεξη, καλή μας δύναμη, καλή μας χώνεψη. Κουράγιο!

September 29, 2022

«Μήδεια» μετά βαΐων και κλάδων

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 157

 

Χτες, μόλις, σας έγραφα για την «Μήδεια» του Λουίτζι Κερουμπίνι, που θα παρουσιάσει η Εθνική Λυρική Σκηνή -συμπαραγωγή με την Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Ιόρκης, την Καναδική Όπερα και την «Λυρική Όπερα» του Σικάγου-, τη ναυαρχίδα του φετινού ρεπερτορίου της. Πόσο μάλλον όταν η παράσταση ανεβαίνει μ αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων απ’ τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας, της κορυφαίας όλων των εποχών Ελληνίδας της όπερας.

Ε, λοιπόν, η παράσταση έκανε μόλις προχτές, 27 Σεπτεμβρίου, την πρεμιέρα της στην «Μετροπόλιταν Όπερα». Και διαβάζω, δημοσιευμένες ήδη χτες, την επομένη της πρεμιέρας, κατά το αμερικάνικο συνήθειο, στον ειδικευμένο στην όπερα ιστότοπο «OperaWire», απ’ τον Ντέιβιντ Σαλαζάρ, και στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», απ’ τον Ζάκαρι Γουλφ, τις πρώτες -μακροσκελείς- κριτικές: ευμενείς έως ευμενέστατες. Για τη «σκοτεινή» παράσταση του Ντέιβιντ ΜακΒίκαρ, την ορχήστρα υπό τον Κάρλο Ρίτσι και τη διανομή, με βασικό αποδέκτη των επαίνων την Σόντρα Ραντβανόφσκι-Μήδεια αλλά και τον Ιάσονα του Μάθιου Πολενζάνι.

Στην Αθήνα, βέβαια, θα δούμε την παράσταση του ΜακΒίκαρ που υπογράφει και τα σκηνικά, με τα ίδια εντυπωσιακά κοστούμια της Doey Lüthi (Ελβετίδα, ΠΏΣ να τη μεταγράψω στα ελληνικά;...) αλλά μ’ άλλο αρχιμουσικό -τον Φιλίπ Ογκέν- κι άλλη διανομή.

Μήδεια, πάντως, θα ερμηνεύσει, ντεμπουτάροντας στο ρόλο, η ιταλίδα δραματική σοπράνο κολορατούρα Άννα Πιρότσι η οποία διαπρέπει διεθνώς, είναι στην ακμή της και τη χαρακτηρίζουν σήμερα ως την «κορυφαία δραματική σοπράνο κολορατούρα της Ιταλίας».

Αναμένουμε, λοιπόν, με ανυπομονησία: στις 25, 28 και 30 Απριλίου και στις 3, 9 και 14 Μαΐου. 

Να θυμίσω  πως η «Μήδεια» του Κερουμπίνι έχει παρουσιαστεί απ’ την Λυρική δυο φορές: το καλοκαίρι του 1961 -η ιστορική παράσταση με την Μαρίας Κάλλας στον επώνυμο ρόλο, με αρχιμουσικό τον Νικόλα Ρεσίνιο, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, με σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Τσαρούχη, με Ιάσονα τον Τζον Βίκερς και Νέριδα την Κική Μορφωνιού- και το καλοκαίρι του 1973 -στα 50 χρόνια απ’ τη γέννηση της Κάλλας-, στο Ηρώδειο, με Μήδεια την Λεονί Ρίζανεκ, Ιάσονα τον Μπρούνο Πρεβέντι και Νέριδα και πάλι την Κική Μορφωνιού. Με διευθυντή της ορχήστρας εκ νέου τον Νικόλα Ρεσίνιο, σε σκηνοθεσία Ντίνου Γιαννόπουλου και με σκηνικά και κοστούμια Γιάννη Στεφανέλλη. Άρα η Λυρική έχει πενήντα χρόνια ν ανεβάσει την όπερα του Κερουμπίνι. 

Πάντως, η «Μήδεια» στην Ελλάδα παρουσιάστηκε άλλες δυο φορές, εκτός Λυρικής: τη σεζόν 1994/1995, στο Μέγαρο Μουσικής, με αρχιμουσικό τον Κάρλο Φελίτσε Τσιλάριο, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, με την Γκρέις Μπάμπρι και την Ρόζαλιντ Πλόουράιτ εναλλάξ στον επώνυμο ρόλο και Ιάσονα τον Βίνσον Κόουλ και το 2007, ως παραγωγή του Ελληνικού Φεστιβάλ, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Επιδαύρου, στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου μ’ αφορμή την επέτειο των 30 χρόνων απ’ το θάνατο της Μαρίας Κάλλας -η μουσική διεύθυνση ήταν του Λουκά Καρυτινού, η σκηνοθεσία και τα κοστούμια του Γιάννη Κόκκου, με την καλλιτεχνική συνεργασία της Αν Μπλανκάρ, την Μήδεια ερμήνευσε η Άνα Κατερίνα Αντονάτσι και τον Ιάσονα ο Τζον Κέτιλσον (Φωτογραφίες: 1, 2. Sara Krulwich).

September 28, 2022

Ο κύριος στόχος μιας Εθνικής Όπερας

 
Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια... 156
 
Με μεγάλα καλάθια πήγα στον «Αντρέι. Ρέκβιεμ σε οκτώ σκηνές», την καινούργια «παράσταση ήχου», όπως η ίδια η συνθέτρια τη χαρακτηρίζει, της Δήμητρας Τρυπάνη, που άνοιξε -οπερατικά τουλάχιστον- τη σεζόν 2022/2023 της Λυρικής, στην Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος» και στην οποία, εκτός απ’ τη σύλληψη και τη σύνθεση, η Δήμητρα Τρυπάνη υπογράφει και τη μουσική διεύθυνση, τη σκηνοθεσία και τη μουσική διδασκαλία. Με μεγάλα καλάθια πήγα, δηλαδή με ιντριγκάριζε, επειδή είχα ενθουσιαστεί με την προηγούμενη δουλειά της, την «Αμίλητη», που ’χε παιχτεί στην «Εναλλακτική Σκηνή» της Λυρικής, το 2019 , πάνω σε ποιητικό κείμενο του Παντελή Μπουκάλα -είχα γράψει εδώ, στο tetartokoudouni.blogspot.com, σχετικά και κατέληγα: «Θα πρέπει να της δοθούν και άλλες, μεγαλύτερες ευκαιρίες»-, επειδή -πόσο μάλλον- το θέμα της ήταν αντλημένο απ’ τις ταινίες του Αντρέι Ταρκόφσκι κι επειδή το κείμενο ήταν και πάλι του εκλεκτού Παντελή Μπουκάλα.
Δυστυχώς απογοητεύτηκα. Ίσως το θέμα Ταρκόφσκι ήταν υπερβολικά φιλόδοξο. Καλόγουστη η παράσταση αλλά εξομολογούμαι ότι έπληξα.
Άλλο είναι, όμως, που θέλω να επισημάνω, καθώς το έργο αποτελεί ανάθεση της Λυρικής: τη συστηματική πλέον ένταξη, επί καλλιτεχνικής διεύθυνσης Γιώργου Κουμεντάκη, στο πρόγραμμά της, νέων λυρικών έργων ελλήνων συνθετών. Και ήταν πολλά, έως τώρα, τα ενδιαφέροντα, τα σημαντικά, τα καλά -και, κάποια, εξαιρετικά. Σύγχρονα έργα στην ελληνική γλώσσα, ώστε να εμπλουτιστεί το ελληνικό λυρικό ρεπερτόριο.
 Αν αυτό δεν πρέπει να ’ναι ο κύριος στόχος ενός λυρικού Θεάτρου με τη λέξη «Εθνική» στον τίτλο του, τότε ποιος άλλος μπορεί να ναι; Αν είναι επιτυχημένα ή όχι ή αν μας αρέσουν ή όχι, δεν έχει καμιά σημασία.
Απ’ την άλλη, το πρόγραμμα που ανακοίνωσε για φέτος η Λυρική, πρώτη χρονιά απελευθερωμένη απ’ τις δουλείες της πανδημίας, τόσο για τη Σκηνή «Σταύρος Νιάρχος» όσο και για την «Εναλλακτική» με προγραμματιστή τον Αλέξανδρο Ευκλείδη- είναι τόσο ενδιαφέρον που δεν ξέρεις τι να πρωτοδιαλέξεις. Με κορυφαίο γεγονός την «Μήδεια» του Κερουμπίνι, συμπαραγωγή με την Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Ιόρκης, την Καναδική Όπερα και την «Λυρική Όπερα» του Σικάγου, μ αφορμή της επέτειο των 100 χρόνων απ’ τη γέννηση της Μαρίας Κάλλας. Καλή αρχή! Καλή συνέχεια! (Φωτογραφίες: 1. Ανδρέας Σιμόπουλος, 3. Ιωάννης Καμπάνης).