Στο Φτερό: Αποκάλυψη τώρα!

 

«Flora Mirabilis» του Σπυρίδωνος Σαμάρα (αποκατάσταση ενορχήστρωσης - έκδοση: Γιάννης Σαμπροβαλάκης - Κέντρο Ελληνικής Μουσικής), λιμπρέτο Φερντινάντο Φοντάνα. Συναυλιακή παρουσίαση. Ορχήστρα Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Μουσική διεύθυνση: Κωνσταντίνος Τερζάκης. Σολίστ: Γιάννης Γιαννίσης, μπασοβαρύτονος, Βασιλική Καραγιάννη, σοπράνο, Διονύσης Σούρμπης, βαρύτονος, Γιάννης Χριστόπουλος, τενόρος. 

Στην Σουιδία του 15ου αιώνα, ο Πρίγκιπας Κριστιάνο του Έρενμπρο έχει αναθρέψει ένα ορφανό αγόρι, τον Βάλντο, που, ενήλικας πια, πολεμάει στο μέτωπο και μία κόρη, την Λίντια, που ο Κριστιάνο ονειρεύεται να παντρέψει με τον Βάλντο, παιδικό της φίλο άλλωστε. Αλλά εκείνη αρνείται τον έρωτα και 

το γάμο, είναι μάλιστα ήδη χρεωμένη με την αυτοκτονία, λόγω της απόρριψής του από την Λίντια, του Βιλφρίντο, γιου του Κόμη του Αντελφιόρ, αυτοκτονία που οδήγησε στη διάλυση των φιλικών σχέσεων του με τον Πρίγκιπα. Όταν ο Βάλντο γυρίζει από τον πόλεμο και ζητάει από την Λίντια να τον παντρευτεί, εκείνη του απαντάει ότι αυτό θα γίνει μόνον αν ο χιονισμένος κάμπος ανθίσει. Ο Κόμης, που επιθυμεί να εκδικηθεί την Λίντια για το θάνατο του γιου του, εμφανίζεται, δήθεν, για να βοηθήσει τον Βάλντο, δίνοντας 

του ένα μαγικό κλωνάρι τριανταφυλλιάς που ό,τι αγγίξει ανθίζει. Όπως και συμβαίνει: ο παγωμένος κάμπος ανθίζει. Η Λίντια ερωτεύεται τον Βάλντο, ανταλλάσσουν όρκους αγάπης αλλά ο Κόμης, πίσω από την κίνησή του, είχε σχέδιο και τους έχει καταραστεί: με την καμπάνα του εσπερινού ο έρωτας του  

Βάλντο παγώνει. Η Λίντια, απελπισμένη, τρελαίνεται και πιστεύει πως είναι γριά: η κατάρα του Κόμη. Ο οποίος, όμως, κατόπιν, μετανοεί. Παίρνει πίσω την κατάρα και, μαζί με τον Πρίγκιπα, προσεύχονται παρακαλώντας την ψυχή του Βιλφρίντο να κάνει να ανθίσει η μαραμένη, από τον πόνο του, τριανταφυλλιά που ο πατέρας του είχε φυτέψει στον τάφο του και που θα άνθιζε μόνον αν η Λίντια ένοιωθε το βάσανο του ανεκπλήρωτου έρωτα. Η προσευχή εισακούεται, η Λίντια που το ένοιωσε, πια, βρίσκει

τα λογικά της και σμίγει με τον Βάλντο που της εξομολογείται και πάλι τον έρωτά του. Είναι η -χρονολογικά δεύτερη (1886) -ιταλόφωνη, όπως όλες οι όπερές του- όπερα -«θρύλο» τη χαρακτηρίζει- του ιταλοθρεμμένου Σπυρίδωνος Φιλίσκου Σαμάρα «Flora Mirabilis» («Η θαυμαστή Ανθώ», κατά την παλαιά μετάφραση του Νικολάου Ποριώτη) σε λιμπρέτο, λυρικό και συμβολικό, του Ιταλού Φερντινάντο Φοντάνα  Μία όπερα που η παρτιτούρα της χάθηκε κατά τους βομβαρδισμούς του Μιλάνου από τις συμμαχικές δυνάμεις, το 1943, και που σώθηκαν μόνο ελάχιστα αποσπάσματά της αλλά και η έκδοση της αναγωγής της για φωνές και πιάνο. Προ δεκαετίας, όμως, ανακαλύφθηκε σημαντικό μέρος του μουσικού υλικού της ορχήστρας. Το συνολικό υλικό παραδόθηκε στο πολύτιμο Κέντρο Ελληνικής

Μουσικής και, μέσω αυτού, ο κλαρινετίστας, μουσικολόγος, καθηγητής και συνθέτης Γιάννης Σαμπροβαλάκης ανέλαβε την αποκατάσταση της ενορχήστρωσης της «Flora Mirabilis» και την επιμέλεια της έκδοσης του έργου. Το αποτέλεσμα παρουσιάστηκε συναυλιακά. Και μας αποκάλυψε ένα υπέροχο έργο, στην παράδοση του βερισμού που άνθιζε τότε, πλημμυρισμένο στις μελωδίες. Με μνήμες Μασκάνι και άλλων βεριστών   

τους οποίους, όμως, ο Σαμάρας καθόλου δεν μιμείται παραδίδοντας ένα έργο αυτόνομο. Η συμβολή του Γιάννη Σαμπροβαλάκη, μέσα από την εξαντλητική δουλειά που έχει κάνει, πιστός στο πνεύμα του Σαμάρα, είναι ανεκτίμητη. Η παρτιτούρα είχε την τύχη να βρεθεί στα χέρια του νεαρού αρχιμουσικού Κωνσταντίνου Τερζάκη που, από το πόντιουμ της Ορχήστρας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και με την άξια συμπαράσταση της Χορωδίας της ΕΛΣ, υπό τη διεύθυνση του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου, το ανέδειξε με εξαιρετικό τρόπο: ήχος γεμάτος, ομοιογενής, γλυκόπιοτος, με, ίσως, κάποιες, 

λίγες, εντάσεις που κάλυπταν τις φωνές των σολίστ. Οι οποίοι έκαναν, κατά τις δυνάμεις τους έκαστος, το καλύτερο δυνατό: ο μπασοβαρύτονος Γιάννης Γιαννίσης -λίγο σκληρός-, η σοπράνο Βασιλική Καραγιάννη -η καλύτερη-, ο βαρύτονος Διονύσης Σούρμπης και ο τενόρος Γιάννης Χριστόπουλος. Η συναυλία με κράτησε καθηλωμένο όπως και,γενικά, το κοινό: 

μία αποκάλυψη! Μπράβο στην Λυρική! Ελληνική Όπερα σημαίνει πρώτα ελληνικά -έστω και ιταλόφωνα...- έργα. Εύχομαι και ελπίζω, πρώτο, να βρεθεί ολόκληρη η παρτιτούρα της «Flora Mirabilis και, δεύτερο, να παρουσιαστεί σκηνικά από ένα σκηνοθέτη που να της αξίζει και να την αγκαλιάσει σκηνοθετικά, όπως ο Τερζάκης την αγκάλιασε μουσικά. Ιδιαίτερη μνεία, στη μετάφραση του Νικολάου Ποριώτη που χρησιμοποιήθηκε στους ελληνικούς υπότιτλους: η παλιά της (1938) γλώσσα ταίριαζε απόλυτα στο έργο (Φωτογραφίες: 1,2,3,4,5,6 Γιάννης Αντώνογλου, 7,8,9 Valeria Isaeva).  

(Εξαιρετικό, με πολλές πληροφορίες και ευκολοδιάβαστο το δίγλωσσο -ελληνικά και αγγλικά- έντυπο πρόγραμμα της παράστασης -επιμέλεια έκδοσης Σοφία Κομποτιάτη).

Εθνική Λυρική Σκηνή / Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος», Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», 27 Σεπτεμβρίου 2025.  

Λευτέρης Βογιατζής, ετών 81: ο Αξέχαστος

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 261 

 

Αξιέπαινο έως συγκινητικό το αφιέρωμα που οργανώνει ο πολιτιστικός οργανισμός «Λυκόφως» του Γιώργου Λυκιαρδόπουλου στον ανεκτίμητο Άνθρωπο του Θεάτρου Λευτέρη Βογιατζή. Με προβολές βιντεοσκοπημένων παραστάσεών του, μαρτυρίες συνεργατών του, έκθεση σπάνιου αρχειακού υλικού και κοστουμιών και με ανοιχτό το καμαρίνι του. Με ελεύθερη είσοδο και σε επιμέλεια της έκθεσης Σπύρου Αλιδάκη, Νεφέλης Καστανιά, Κωστή Σταυρουλάκη. 
Ο Λευτέρης Βογιατζής δεν ξεχνιέται. Όποιος είδε έστω και μια παράστασή του ή τον είδε μια φορά στη σκηνή δεν είναι δυνατόν να ξεχάσει. Μόνο που το Αφιέρωμα είναι, λέει, για τα 80 χρόνια απ’ τη γέννησή του. Ε, δεν είναι. Διότι ο Λευτέρης Βογιατζής γεννήθηκε το 1944. Στις 18 Οκτωβρίου, τη Μέρα της Απελευθέρωσης της Αθήνας απ’ τους Γερμανούς. Εξ ου και του ’δωσαν τ’ όνομα Ελευθέριος. Κι ας έκρυβε, από προσωπικό καπρίτσιο, ένα χρόνο απ’ την ηλικία του ο ίδιος κι ας έλεγε ότι γεννήθηκε το ’45. Άρα το Αφιέρωμα γίνεται για την επέτειο των 81 χρόνων απ’ τη γέννησή του. Λεπτομέρεια μπροστά στην πρωτοβουλία. Αλλά να είμαστε σωστοί. 

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος φωτίζει την «Σκιά των Βράχων»

 

Το Τέταρτο Κουδούνι / Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 260 

 

Οι δυο τελευταίες χρονιές είναι του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Παρά την περιπέτεια που είχε με την υγεία του, η «Ορέστειά» του, παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου, είχε θριαμβευτικά αποτελέσματα και τεράστια αποδοχή: θερμότατη υποδοχή από την κριτική αλλά κι απ’ το μεγάλο -απ’ το πολύ μεγάλο- κοινό με το οποίο, για πρώτη φορά, συναντήθηκε ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος. Η «Ορέστειά» του γέμισε τέσσερις φορές -δυο πέρσι, δυο φέτος- ολόκληρη Επίδαυρο κι άλλα πολλά μεγάλα θέατρα ανά την επικράτεια και την Κύπρο. 

Ποτέ δεν είχαν γραφτεί τόσο θερμά λόγια για τον Θεόδωρο Τερζόπουλο στα 60 χρόνια που κάνει θέατρο. Απ’ το 1965, όταν ξεκίνησε, ως σπουδαστής της δραματικής «Σχολής Θεάτρου» του Κωστή Μιχαηλίδη -της σημερινής Δραματικής Σχολής «Βεάκη»-, παίζοντας, στη συνέχεια, σε εμπορικά θέατρα, με σπουδές, κατόπιν, στο μπρεχτικό «Μπερλίνερ Ανσάνμπλ» του Ανατολικού Βερολίνου έως ότου γύρισε στην Ελλάδα κι άρχισε να σκηνοθετεί, έγινε διευθυντής της δραματικής σχολής του ΚΘΒΕ, το 1985 διευθυντής των Διεθνών Συναντήσεων Αρχαίου Δράματος στους Δελφούς, για να ιδρύσει, την ίδια χρονιά, τη θεατρική ομάδα του «Άττις» -40 χρόνια φέτος!- η οποία πρωτοεμφανίστηκε το 1986 με τις «Βάκχες» του Ευριπίδη που σημάδεψαν το ελληνικό θέατρο, πολύ γρήγορα αναγνωρίστηκε και στο εξωτερικό, αποκτώντας διεθνή φήμη και περιοδεύοντας με το «Άτις», ενώ ο ίδιος ο Θεόδωρος Τερζόπουλος άρχισε, εφαρμόζοντας μια δική του μέθοδο, να σκηνοθετεί -και συνεχίζει- σε μεγάλα Θέατρα του εξωτερικού.  

Το Φεστιβάλ των Δήμων Βύρωνα και Δάφνης - Υμηττού στην «Σκιά των Βράχων είναι το αγαπημένο μου. Έστω κι αν δεν είναι το πιο άνετο -οι σανίδες του έχουν αποτυπωθεί στα οπίσθιά μου. Αλλά καθώς είναι μπλεγμένα τα πράγματα και μάλιστα δικαστικά για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του χώρου με ιδιώτες, δεν μπορούν, δυστυχώς, να κάνουν βελτιώσεις στα δυο θέατρα. Αλλά, πέραν του επιβλητικού έως συναρπαστικού χώρου με τα φαγωμένα βράχια του παλιού νταμαριού που ο Μίνως Βολανάκηςς, τη δεκαετία του ’70, μετέτρεψε, μαζί μ’ άλλα νταμάρια, σε θέατρο, στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ υπάρχουν, κάθε χρόνο, όλες, σχεδόν, οι παραστάσεις του Φεστιβάλ Επιδαύρου, όπου δεν πηγαίνω πια, ενώ και η κ. Τασία Σαρρίδου, καλλιτεχνική διευθύντρια του «Στη Σκιά των Βράχων» και η κ. Ειρήνη Λαγουρού, υπεύθυνη επικοινωνίας, τις οποίες, ελεύθερες κι ωραίες και χαλαρές, ως δημοσιογράφος γνωρίζω εδώ και αιώνες, ποτέ δε σε κάνουν να αισθανθείς αμήχανα κι άσχημα -το αντίθετο. 

Φέτος, με πρωτοβουλία κι ενέργειες της κ. Σαρρίδου, το Φεστιβάλ, που, πλέον, κάθε χρόνο, κάνει ένα Aφιέρωμα σε κάποιον διακεκριμένο άνθρωπο του θεάτρου, επέλεξε τον Θεόδωρο Τερζόπουλο -aφιέρωμα τρανταχτό: αφιέρωμα στο πρόγραμμα - βιβλίο του φετινού Φεστιβάλ, σε επιμέλεια Μιχαέλας Αντωνίου και με φωτογραφίες της Johanna Weber, έκδοση πολυτελούς τόμου απ’ τις Εκδόσεις «Ινστιτούτο του Βιβλίου - Καρδαμίτσα» με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, με εισαγωγή και σε επιστημονική επιμέλεια της Μιχαέλας Αντωνίου (ΕΔΙΠ Τμήματος  Θεατρικών Σπουδών, ΕΚΠΑ), με πρωτότυπα κείμενα των Ελένης Βαροπούλου, Σάββα Πατσαλίδη, Γιώργου Σαμπατακάκη, Μαρίας Σικιτάνο  και Πηνελόπης Χατζηδημητρίου, καθώς και κείμενα των Freddy Decreus και Erika Fischer - Lichte, τα οποία μεταφράζονται και τυπώνονται για πρώτη φορά στα ελληνικά. Τίτλος του, «Σκότος, Εμόν Φάος. Αφιέρωμα στον Θεόδωρο Τερζόπουλο». 

Το Αφιέρωμα περιλάμβανε και εκδήλωση, μ’  ελεύθερη είσοδο, στις 10 Ιουνίου, στην αρχή του Φεστιβάλ, σε δυο μέρη: στο πρώτο, οι Ελένη Βαροπούλου, Σάββας Πατσαλίδης, Γιώργος Σαμπατακάκης, Μαρία Σικιτάνο και Πηνελόπη Χατζηδημητρίου συζήτησαν για το έργο του σκηνοθέτη με συντονίστρια την Μιχαέλα Αντωνίου. Στο δεύτερο, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος συνομίλησε με τους συντελεστές της «Ορέστειας» -η οποία έδωσε φέτος δυο παραστάσεις στο Θέατρο «Μελίνα Μερκούρη» των Βράχων εγκαινιάζοντας τη φετινή περιοδεία της- Τάσο Δήμα, Σοφία Χιλλ, Αγλαΐα Παππά και Σάββα Στρούμπο καθώς και με ηθοποιούς απ’ τον Χορό της παράστασης. 

Αλλά το βασικότερο, κατά τη γνώμη μου, και πιο ελκυστικό του Αφιερώματος στον Θεόδωρο Τερζόπουλο -Αφιερώματος που στόχευε στην ανάδειξη της πολυετούς
συστηματικής εργασίας του σκηνοθέτη στην αρχαία τραγωδία και πραγματοποιήθηκε με την οικονομική υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής- ήταν η φωτογραφική εγκατάσταση με υλικό απ’  την «Ορέστειά» του, ήτοι στιγμές της, όπως συναρπαστικά τις αποτύπωσε ο φακός της διεθνούς φήμης φωτογράφου Johanna  Weber -σχεδόν σαράντα χρόνια μετράει η συνεργασία τους, όσο σχεδόν ο «Άττις». Η σύνθεση του υλικού πραγματοποιήθηκε απ’ τον Θεόδωρο Τερζόπουλο και τη Johanna Weber, με διευθυντή παραγωγής τον Μανώλη Σάρδη. Η εγκατάσταση -αυτά τα σταντ τα στημένα σαν σαλιγκάρι, φιδωτά- αναδεικνύει τη διακριτική γοητεία των υπέροχων γιγαντοφωτογραφιών της Weber. Μια προσφορά του Φεστιβάλ «Στη Σκιά των Βράχων» μοναδική. Μπράβο! (Φωτογραφίες: 2,3,4 Johanna Weber, 5,6 NDP Photo Agency).

Στο Φτερό / Φωνή πολλών καρατιών

 

Χουάν Ντιέγκο Φλόρες, τενόρος - Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων: γκαλά όπερας / Μουσική διεύθυνση: Αντονίνο Φολιάνι 

 

Γενναιόδωρος. Ευειδής, λυγερός, νεανικός, ευγενικός, συμπαθέστατος, άμεσος. Ο περουβιανός -και διεθνούς βεληνεκούς, εδώ και χρόνια- τενόρος Χουάν Ντιέγκο Φλόρες. Και, ναι, γενναιόδωρος! Πέντε ανκόρ μας χάρισε. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματός του, ένας τεχνικός του Ηρωδείου έφερε στη σκηνή ένα ψηλό κάθισμα. Δεν το χρειαζόταν, όμως, ακόμα, ο Χουάν Ντιέγκο Φλόρες. Και το πήρε πίσω ο τεχνικός. Διότι ο τενόρος βγήκε και τραγούδησε, με τη συνοδεία της ορχήστρας -αναμενόμενο, αποτελεί «σουξέ» του- την ονομαστή

«ακροβατική» άρια του Τόνιο  «Ω, φίλοι μου, τι μέρα γιορτής!» που χαρακτηρίζεται ως «Το Έβερεστ της λυρικής τέχνης», με τα εννιά διαδοχικά ψηλά ντο της, από τη γαλική όπερα του Γκαετάνο Ντονιζέτι «Η κόρη του συντάγματος», που ο τενόρος έφερε επιτυχώς εις πέρας ξεσηκώνοντας το κοινό. Κατόπιν ο τεχνικός ξανάφερε το ψηλό κάθισμα και ο Περουβιανός βγήκε πια με την κιθάρα του, όπως το συνηθίζει στα ανκόρ των συναυλιών του, και κάθισε για να μας πει τρία τραγούδια: το μεξικάνικο «Bésame mucho» («Φίλα με πολύ»), το περουβιανό -της πατρίδας του- «La flor de la canela» («Το λουλούδι της κανέλας») και το, επίσης μεξικάνικο, «Cucurucucù paloma» («Κουκουρουκουκού περιστέρι»). Αλλά δεν ήταν αρκετά: για φινάλε, «Nessun dorma» («Κανείς δεν κοιμάται»), άρια του Κάλαφ από την «Τουραντότ» του Τζάκομο Πουτσίνι με το κοινό να σπάει τα χέρια του. Η βραδιά ξεκίνησε «ιταλικά», με «Καπουλέτους και Μοντέγους» του Μπελίνι:  εισαγωγή από την όπερα του Βιντσέντσο Μπελίνι από τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων που έπαιξε σαν... μπάντα του 

 

Δήμου, με αρχιμουσικό τον Αντονίνο Φολιάνι, μαέστρο που συνόδευσε τον Χουάν Ντιέγκο Φλόρες στην Ελλάδα, και άρια του Τεμπάλντο «O, di Capellio generosi amici… L’ amo tanto, e m’ è sì cara», στη συνέχεια, από τον «Ντον Πασκουάλε» του Γκαετάνο Ντονιζέτι, εισαγωγή και άρια του Νεμορίνο «Ένα κρυφό δάκρυ», «Λουτσία ντι Λαμερμούρ», του Ντονιζέτι και πάλι, και άρια του Εντγκάρντο  «Τάφοι των προγόνων μου... Σύντομα θα βρω καταφύγιο» και «Τραβιάτα» του κορυφαίου Τζουζέπε Βέρντι, το πρελούδιο στην 1η πράξη -ο ήχος της ορχήστρας έκτοτε βελτιώθηκε- και άρια και 

καμπαλέτα του Αλφρέντο «Των φλεγόμενων πνευμάτων μου... Ω, οι τύψεις μου» με την οποία έκλεισε το πρώτο μέρος. Το δεύτερο άνοιξε με δύο ισπανικές  θαρθουέλες: «Ο τελευταίος ρομαντικός των Ραβεριάνο Σουτίγιο και Χουάν Βερτ και η ρομάντσα του Ενρίκε «Ωραία ερωτευμένη» και «Η χαρά του τάγματος» του Χοσέ Σεράνο και το τραγούδι του Ταχούνια «Στον ίδιο τον βασιλιά του Μαυριτανού». Ύστερα ήρθε το υπέροχο «Ρομέο και Ιουλιέτα του Γάλου Σαρλ Γκουνό: ιντερμέδιο και άρια του Ρομέο «Η αγάπη… Α, ανάτειλε ήλιε» -η καλύτερη έως τότε στιγμή του Χουάν Ντιέγκο Φλόρες. Ακολούθησε, στο ίδιο κλίμα, το «Μάταια αγαπημένη μου», τραγούδι του Μιλιό από τον «Βασιλιά του Ις» του Γάλου Εντουάρ Λαλό. Στη συνέχεια, ο Περουβιανός μπήκε σε... 

«(αρχαιο)ελληνικά χωράφια»: «Στο βουνό Ίδα», άρια του Πάρι από την «Ωραία Ελένη», την, α λα γαλικά, οπερέτα του Ζακ Οφενμπάχ βγάζοντας από την τσέπη του και παίζοντας με ένα κόκκινο μήλο  

-το μήλο που διστάζει σε ποια από τις τρεις θεές θα δώσει ως την ομορφότερη. Το επιλεγμένο για να κατακτήσει το κοινό, μελωδικό, πιασάρικο πρόγραμμα έκλεισε και πάλι ιταλικά: με ένα υπέροχο «Τι κρύο χεράκι», άρια του Ροντόλφο από την «Μποέμ» του Τζάκομο Πουτσίνι. Και το χειροκρότημα πήγε σύννεφο για να ακολουθήσουν τα πέντε ανκόρ. Ο Χουάν Ντιέγκο Φλόρες, με μία απολύτως υγιή φωνή, τραγουδώντας από τη σκηνή, πίσω από το πατάρι της ορχήστρας, πράγμα που επέλεξε για να ακούγεται η φωνή του καλά στην πάνω ζώνη, έδωσε τον καλύτερο εαυτό του με ένα πλούσιο πρόγραμμα. Αν η ορχήστρα ήταν αντάξιά του, η βραδιά θα απογειωνόταν.

(Το πρόγραμμα της παράστασης ήταν μία δωρεάν, μεγάλου μεγέθους κάρτα με προσεκτικά γραμμένο το πρόγραμμα της βραδιάς)

Ωδείο Ηρώδη του Αττικού, «Pure» - «Artinfo, 21 Σεπτεμβρίου 2025. 

Συγκολλημένα θραύσματα - αγγείο γοητευτικό

 

Το Τέταρτο Κουδούνι /Τέτοιες Μέρες, Τέτοια Λόγια… 259

 

Η αρχή -ή, μάλλον, ένας σταθμός στην αναζήτηση που ’χει ξεκινήσει από πολύ παλιά και ποτέ δε σταμάτησε- έγινε το 2022: όταν στην Φιλαδέλφεια της Αιγύπτου, σε ανασκαφές, βρέθηκε ένας πάπυρος με αποσπάσματα απ’ τις χαμένες τραγωδίες του Ευριπίδη «Πολύιδος» και «Ινώ». Μ’ αφορμή την ανακάλυψη αυτή ο σκηνοθέτης -αλλά και αρχαιολόγος- Ευθύμης Θέου έσκυψε μ’ ενδιαφέρον στα -πέραν των 19 δραμάτων του Ευριπίδη που ’χουν σωθεί στην πλήρη μορφή τους- περίπου 1000 σωζόμενα αποσπάσματα έργων του που κάποια μας είναι γνωστά,  κάποια -τα περισσότερα- άγνωστα: 

σκηνές, στίχοι, ακόμα και λέξεις που ανακαλύφθηκαν σε παπύρους, κάποτε κι ανάμεσα σ’ άλλα κείμενα. Έκανε δραματουργική επεξεργασία ενός μέρους τους μαζί με τον Κυριάκο Καρσερά -ο οποίος υπογράφει και τη μεταγραφή των αποσπασμάτων- δημιουργώντας ένα καινούργιο κείμενο με δημιουργική συγκόλληση «θραυσμάτων». Και, σκηνοθετικά, κατέληξε, με δραματολόγο την Εύα Σαραγά, σε μια ιδιαίτερη παράσταση: πέντε αρχαιολόγοι φτάνουν με τα εργαλεία τους -σκαλιδάκια, πινελάκια, κόσκινα, τριγωνάκια...- σ’ ένα χώρο ανασκαφής νωρίς το πρωί και δουλεύουν, μ’ ένα διάλειμμα για να φάνε κάτι, έως τις 2 που ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά και τους καίει. Δουλεύουν αλλά τα ευρήματά τους δεν είναι συνηθισμένα. Από τα σκάμματα ανασύρουν χαμένα αποσπάσματα του Ευριπίδη αλλά και ονόματα αρχαίων θεατρίνων, πληροφορίες για τη ζωή τους, από παραστάσεις αρχαίες, ακόμα και στοιχεία απ’ τα αρχαία θέατρα όπου παίχτηκε η παράσταση με τον τίτλο «Θραύσματα: Ευριπίδης» -παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου υπό την εποπτεία του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με το σωματείο «Διάζωμα» που αναζητά πόρους για την ανάδειξη και αποκατάσταση ξεχασμένων αρχαίων θεάτρων. Η παράσταση, που είδα στην αυλή του «Σχολείου της Αθήνας Ειρήνη Παπά», όπου παρουσιάστηκε εκτάκτως κλείνοντας τον κύκλο της και που παιζόταν με το φως της μέρας, όπως στην 

αρχαιότητα, σε άγνωστά μας εν πολλοίς αρχαία θέατρα, δεύτερη του Κύκλου «Γνωριμία με Άγνωστα Αρχαία Θέατρα της Ελλάδας», στο «Σχολείον» σίγουρα έχανε, μακριά απ’ τα ξεχασμένα αρχαία θέατρα για τα οποία προοριζόταν. Αλλά εμπλουτισμένη με τις μουσικές του Κορνήλιου Σελαμσή, με τη διαμόρφωση του σκηνικού απ’ τον Λουκά Μπάκα, τα κοστούμια του Παύλου Θανόπουλου, την κίνηση της Νικολέτας Ξεναρίου αλλά, κυρίως, εμπλουτισμένη, με το χιούμορ που φαίνεται να διαθέτει ο Ευθύμης Θέος απέφευγε τη σοβαροφάνεια κι, ανάλαφρη, μας έτερψε. Οι ηθοποιοί του -Γιώργος Κριθάρας, Ηλέκτρα Νικολούζου, Κατερίνα Παπανδρέου -κύριος φορέας του χιούμορ-, Γιώργος Σύρμας κι ο ίδιος ο Ευθύμης Θέου συνέβαλαν αποφασιστικά στο ευφρόσυνο αποτέλεσμα. Τα θραύσματα του Ευριπίδη, που προέκυψαν απ’ την ιδιότυπη «ανασκαφή», τελικά, συγκολλήθηκαν σ’ ένα γοητευτικό «αγγείο».