Στο Φτερό: Όπερα κοντσερτάντε με δυναμική

«Σαλόμη» του Ρίχαρντ Στράους, λιμπρέτο (γερμανική μετάφραση της Χέντβιχ Λάχμαν του έργου του Ουάιλντ) Ρίχαρντ Στράους. Συναυλιακή παρουσίαση. Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Μουσική διεύθυνση: Λουκάς Καρυτινός. Σολίστ: Ελένα Στίχινα και Κατερίνα Οικονόμου, σοπράνο, Βόλφγκανγκ Άμπλινγκερ-Σπερχάκε,  Βασίλης Καβάγιας, Ανδρέας Καραούλης, Γιάννης  Φίλιας και Διονύσης Μελογιαννίδης, τενόροι, Δημήτρης Τηλιακός και Γιάννης Σελητσανιώτης, βαρύτονοι, Νεφέλη Κωτσέλη, μέτζο σοπράνο, Διονύσης Τσαντίνης, μπασοβαρύτονος, Αλέξανδρος Λούτας, μπάσος. 

 

Η Σαλώμη, κόρη -από τον πρώτο της σύζυγο Ηρώδη Β΄ Φίλιππο, πρίγκιπα της Ιουδαίας- της Ηρωδιάδας η οποία τον εγκατέλειψε για τον ετεροθαλή αδελφό του, τον Ηρώδη Αντύπα, Τετράρχη της Ιουδαίας, ποθεί -ένα πάθος εμμονικό, υστερικό- χωρίς ανταπόκριση, τον Ιωάννη τον Βαπτιστή -τον Πρόδρομο- που, επειδή εκτόξευε κεραυνούς κατά της μητέρας 

της για τη ζωή της και το γάμο με τον αδελφό του άντρα της, ο Ηρώδης Αντύπας τον έχει κλείσει σε ένα μπουντρούμι. Η Ηρωδιάδα αντιλαμβανόμενη πως ο άντρας της επιθυμεί τη νεαρή Σαλώμη, την ωθεί να χορέψει μπροστά του ένα αισθησιακό χορό πετώντας από πάνω της, ένα-ένα, επτά πέπλα και εκείνος της υπόσχεται να της δώσει ό,τι επιθυμεί. Με υποβολέα τη μητέρα της εκείνη του

 

ζητάει το κεφάλι του Ιωάννη. Ο Ηρώδης προσπαθεί να το αποφύγει γιατί φοβάται τις αντιδράσεις αλλά, τελικά, αναγκάζεται να τηρήσει την υπόσχεσή του. Φέρνουν το κεφάλι του Ιωάννη, «επί πίνακι» και η Σαλώμη, τρελή από πόθο, το φιλάει στα χείλη -νεκροφιλία! Ο Ηρώδης, τρομαγμένος από την τροπή που πήρε

το πράγμα, δίνει διαταγή να τη σκοτώσουν. Από το βιβλικό επεισόδιο, μεταξύ ιστορίας και μύθου, ο Ιρλανδός Όσκαρ Ουάιλντ εμπνεύστηκε, διανθίζοντάς το, την «Σαλώμη» ένα τολμηρό μεγάλο μονόπρακτο που έγραψε στα γαλικά (1893, πρώτο ανέβασμα στην Γαλία 1896) και το οποίο απαγορεύτηκε στην Αγγλία και σε άλλες χώρες για αρκετά χρόνια -ο αισθητισμός, το κίνημα στο τέλος του 19ου αιώνα στο οποίο κατατάσσεται η «Σαλώμη», αποσυνέδεε την τέχνη από την ηθική και αυτό δεν

συμβάδιζε με τη βικτοριανή σεμνοτυφία και τον πουριτανισμό της εποχής. Βασισμένος στη γερμανική μετάφραση του έργου από την Χέντβιχ Λάχμαν, ο Γερμανός Ρίχαρντ Στράους έγραψε το, πολύ κοντά στο έργο του Ουάιλντ, λιμπρέτο και συνέθεσε 

(1902-1905) την ομώνυμη μονόπρακτη όπερά του (πρεμιέρα 1905): μία αισθησιακή μουσική, δυναμική έως τον παροξυσμό, προχωρημένη για την εποχή της, με τολμηρές αρμονικές επιλογές, που διατηρεί την ορμή και τη νοσηρή φρεσκάδα της, δημιουργώντας την, απολύτως συμβατή με το περιεχόμενο του έργου, ατμόσφαιρα. Αυτή ανέδειξε με την κοντσερτάντε (συναυλιακή) παρουσίασή της η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Ο αρχιμουσικός Λουκάς Καρυτινός την οδήγησε σε μία δυναμική εκτέλεση χωρίς, πάντως, να ξεπεράσει το μέτρο και να χάσει τον έλεγχο. Η διανομή τον βοήθησε -και τη βοήθησε- σε ένα ικανοποιητικότατο αποτέλεσμα με επικεφαλής τη ροσίδα σοπράνο Ελένα Στίχινα. Χωρίς να υπερβεί τα όριά της έδωσε μία ισχυρή και μετρημένα 

δραματική Σαλώμη. Σε ανάλογο επίπεδο, πλάι της, ο Ηρώδης του αυστριακού τενόρου Βόλφγκανγκ Άμπλινγκερ-Σπερχάκε και ο Ιωάννης (Γιοκανάαν στο έργο) του βαρύτονου Δημήτρη Τηλιακού, όχι, όμως, και η Ηρωδιάς της σοπράνο Κατερίνας Οικονόμου που ακούστηκε με πολλές αδυναμίες. Ενώ οι 

τενόροι Βασίλης Καβάγιας (Ναραβόθ και 1ος Ιουδαίος), Ανδρέας Καραούλης (2ος Ιουδαίος), Γιάννης Φίλιας (3ος Ιουδαίος και 2ος Ναζωραίος) και 

Διονύσης Μελογιαννίδης (4ος Ιουδαίος), ο βαρύτονος  Γιάννης Σελητσανιώτης (1ος Ναζωραίος και 2ος Στρατιώτης), η μέτζο σοπράνο Νεφέλη Κωτσέλη (Ακόλουθος και 1ος Σκλάβος), ο μπασοβαρύτονος Διονύσης Τσαντίνης (5ος Ιουδαίος και Καππαδόκης) και ο μπάσος Αλέξανδρος Λούτας (1ος Στρατιώτης) συμπλήρωσαν επαρκέστατα τη διανομή. Μία επιτυχημένη συναυλία που θα πρέπει να πείσει την ΚΟΑ ότι μπορεί και στα δύσκολα (Φωτογραφίες: Μαργαρίτα Yoko Νικητάκη).

(Το τακτικό πρόγραμμα/αφίσα της ΚΟΑ -υπεύθυνη έκδοσης Αλίκη Φιδετζή-, χρησιμότατο).

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης», Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, 23 Δεκεμβρίου 2025.