Στο Φτερό / Αθάνατη υπεραιωνόβια πολυαγαπημένη ή Ο χορός που σκοτώνει ή Κινούμενο γλυπτό

 

«Ζιζέλ ή Τα βίλι» / Χορογραφία: Μαριούς Πετιπά κατά τους Ζαν Κοραλί και Ζουλ Περό. Λιμπρέτο (Χάινε, Ουγκό) Τεοφίλ Γκοτιέ - Ζουλ-Ανρί Βερνουά ντε Σεν-Ζορζ. Μουσική Αντόλφ Αντάμ με προσθήκες των Φρίντριχ Μπούγκμίλερ και Μπορίς Ασάφιεφ / Μουσική διεύθυνση: Χοσέ Σαλασάρ.

 

Σε ένα μεσαιωνικό χωριό της κοιλάδας του Ρίνου, η Ζιζέλ, ευγενική αλλά με εύθραυστη καρδιά χωριατοπούλα που λατρεύει το χορό αλλά δεν της επιτρέπεται να κουράζεται πολύ χορεύοντας, ερωτεύεται τον κόμη Άλμπρεχτ, μεταμφιεσμένο σε χωρικό και κρυμμένο πίσω από το ψευδώνυμο 

Λόις, ενώ απορρίπτει τον βαθιά ερωτευμένο μαζί της. συγχωριανό της δασοφύλακα Ιλαρίωνα, Ο Ιλαρίων που ζηλεύει τρελά ψάχνει την πραγματική ταυτότητα του Άλμπρεχτ και, όταν στο χωριό φτάνουν ο Δούκας του Κούρλαντ με την κόρη του κόμισα Μπατίλντα με την οποία ο Άλμπρεχτ είναι  

αρραβωνιασμένος, την αποκαλύπτει. Η Ζιζέλ, συντριμμένη από την προδοσία του Άλμπρεχτ που προφανώς έπαιζε μαζί της, τρελαίνεται και χορεύει μέχρι να πεθάνει. Στη δεύτερη πράξη η Ζιζέλ είναι πια με τα βίλι, φαντάσματα κοριτσιών που πέθαναν πριν από το γάμο τους και που, με βασίλισσά τους την Μίρτα, στοιχειώνουν το δάσος επιζητώντας, μέσα στη νύχτα, 

εκδίκηση από τους άντρες. Θύμα τους πέφτει ο πάντα ερωτευμένος Ιλαρίων που έρχεται μεσάνυχτα στον τάφο της Ζιζέλ φέρνοντας λουλούδια. Αλλά εκεί έρχεται και ο Άλμπρεχτ, με ένα μπουκέτο κρίνα, μετανιωμένος που έμμεσα προκάλεσε το θάνατο της Ζιζέλ και συνειδητοποιώντας ότι την αγαπάει. Τα εκδικητικά βίλι χορεύουν εξαντλητικά μαζί του θέλοντας να τον 

σκοτώσουν  αλλά η Ζιζέλ, που αντιλαμβάνεται ότι την αγαπά, τον συγχωρεί και τον υπερασπίζεται, αν και η Μίρτα είναι ανυποχώρητη. Όμως ο Άλμπρεχτ, με τη στήριξή της, αντέχει χορεύοντας μαζί της μέχρι την αυγή, όταν πια τα βίλι γίνονται ανίσχυρα. Και επιζεί ενώ η Ζιζέλ χάνεται στο δάσος με τα άλλα βίλι. Το μπαλέτο «Ζιζέλ ή Τα βίλι», απόγειο του ρομαντισμού, σε μουσική Αντόλφ Αντάμ, πάνω σε υπόθεση των -βασισμένων σε ένα δοκίμιο του Χάινριχ Χάινε και

σε ένα ποίημα του Βικτόρ Ουγκό- Τεοφίλ  Γκοτιέ και Ζουλ-Ανρί Βερνουά ντε Σεν-Ζορζ πρωτοπαρουσιάστηκε το 1841 με χορογραφίες των Γάλων Ζαν Κοραλί και -για την Α’ χορεύτρια- Ζουλ Περό. Αλλά έμεινε στην ιστορία του χορού χάρη στη 

χορογραφία του Μαριούς Πετιπά  (1884) ο οποίος, πάντως, άντλησε από την αρχική. Και αν η πρώτη πράξη είναι πολύ αφελής -παραμυθένια-, με αρκετή παντομίμα, η δεύτερη παραμένει ένα αξεπέραστο αριστούργημα -ένα «γλυπτό», όπου η «εμπλοκές» των 18 -στη συγκεκριμένη παράσταση- χορευτριών-βίλι δημιουργούν μία  

συναρπαστικής αισθητικής κινούμενη εικόνα  Η μουσική του Αντάμ -στην παρούσα παράσταση παίζεται με προσθήκες των Φρίντριχ Μπούγκμίλερ και Μπορίς Ασάφιεφ- δεν είναι μεγάλων αξιώσεων αλλά βρίθει ελκυστικών μελωδιών και είναι ιδιαίτερα «μπαλετική», εμπνέοντας γοητευτικές χορογραφικές λύσεις. Χιλιοειδωμένη η «Ζιζέλ», θα μπορούσε κανείς να πει ότι έχει εξαντλήσει τα όριά της και όμως επανέρχεται διαρκώς -αθάνατη σαν τα βίλι! Ίσως οι χορογραφίες του Πετιπά «ευθύνονται». Το Μπαλέτο της ΕΛΣ μετακάλεσε τις Ισπανίδες Βερόνικα Βιγιάρ και Ελένα Ιγκλέσιας για  να αναβιώσουν και να προσαρμόσουν τη  

χορογραφία του Πετιπά. Και το αποτέλεσμα προέκυψε απολύτως επιτυχημένο. Τα σκηνικά της Διδώς Γκόγκου -έξοχα φωτισμένα από την Ελευθερία Ντεκώ που έδωσε ανάγλυφα την απόκοσμη 

ατμόσφαιρα της δεύτερης πράξης- και τα κοστούμια της -υπέροχοι οι χρωματικοί συνδυασμοί στην πρώτη πράξη- έχουν βοηθήσει αποφασιστικά. Ο νεαρός βενεζουελάνος αρχιμουσικός Χοσέ Σαλασάρ στο πόντιουμ οδήγησε την Ορχήστρα της ΕΛΣ χωρίς καθόλου ρουτινιέρικη διάθεση όπως συχνά συμβαίνει όταν οι 

ορχήστρες συνοδεύουν παραστάσεις μπαλέτου. Το κορ ντε μπαλέ, ενισχυμένο από σπουδαστές της Ανώτερης Επαγγελματικής Σχολής Χορού της ΕΛΣ, αποδίδει επαρκέστατα τις περίπλοκες χορογραφίες. Από τη διανομή, πολύ καλή η Όλγα Μάρκαρη (Μίρτα) και ακόμα καλύτερος ο Βαγγέλης Μπίκος -πρώτη φορά είδα να χορεύεται ο Ιλαρίων, ρόλος καρακτέρ, με τόση λεπτότητα- ενώ και 

οι άλλοι δευτερεύοντες ρόλοι ήταν σωστοί. Από τους δύο μετακλημένους πρωταγωνιστές, έξοχη Ζιζέλ η Λευκοροσίδα

Ξένια Οβσιάνικ και ικανοποιητικότατος Άλμπρεχτ ο Κουβανός Αλεχάντρο Βιρέγιες. Μία παράσταση που την ευχαριστήθηκα και που είμαι σίγουρος ότι θα κρατηθεί στο ρεπερτόριο του Μπαλέτου της Λυρικής Σκηνής. Το αξίζει (Φωτογραφίες: 1,7,11 Γιάννης Αντώνογλου, 2,3,4,5,6,8,9,10 Ανδρέας Σιμόπουλος). 

(Εξαιρετικό, καθώς εξαντλεί το θέμα «Ζιζέλ» από όλες τις πλευρές, το δίγλωσσο -ελληνικά και αγγλικά- έντυπο πρόγραμμα της παράστασης -υπεύθυνη έκδοσης Σοφία Κομποτιάτη).

Εθνική Λυρική Σκηνή / Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος», Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», Μπαλέτο Εθνικής Λυρικής Σκηνής, 3 Ιανουαρίου 2026.