May 7, 2017

Η Αγγελική Παπαθεμελή γυρίζει στην Θεσσαλονίκη και στο ΚΘΒΕ με Πέτρα φον Καντ


Το Τέταρτο Κουδούνι / Είδηση 

Η Αγγελική Παπαθεμελή, μια εξαίρετη ηθοποιός, με πολλές σημαντικές ερμηνείες στο ενεργητικό της αλλά και με ιδιαίτερα «χαμηλό προφίλ», που για κάθε εμφάνισή της είναι πια δεδομένο το ενδιαφέρον που δημιουργείται, μετά από πρόσκληση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, ανεβαίνει την επόμενη σεζόν στη γενέτειρά της, την Θεσσαλονίκη, για να ερμηνεύσει τον επώνυμο ρόλο στο έργο του Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ «Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ» που θ’ ανεβάσει το νεαρό σκηνοθετικό δίδυμο -της Θεσσαλονίκης επίσης- Κορίνα Βασιλειάδου και Χάρης Πεχλιβανίδης στη δοκιμασμένη μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα (Φωτογραφία: Σάκης Γιούμπασης).
Η Πέτρα φον Καντ, καταξιωμένη σχεδιάστρια μόδας -πρόσφατα χωρισμένη απ’ τον άντρα της, μετά από μια άτυχη συμβίωση, και με μια κόρη-, με μεγάλη οικονομική επιφάνεια, αριστοκρατική αλλά και εγωκεντρική, αλαζονική και κυνική, που ζει μαζί με την «ταμένη» σ’ αυτή βοηθό της, την Μαρλένε, έχει μάθει να εξουσιάζει τους ανθρώπους και να τους εκμεταλλεύεται. Η ζωή της ανατρέπεται όταν ερωτεύεται τη νεαρή Κάριν που εκτός από ερωμένη γίνεται και μοντέλο της. Η Πέτρα, παραμελώντας τους πάντες γύρω της, επενδύει απόλυτα σε μια άνιση σχέση καθώς η κοπέλα δεν ανταποκρίνεται στα συναισθήματά της. Αφού, μάλιστα, ξεκινήσει μια πετυχημένη καριέρα, η Κάριν δε θα αργήσει ν’ εγκαταλείψει την Πέτρα και να επιστρέψει στον άντρα της -γιατί είναι παντρεμένη. Το σοκ για την Πέτρα φον Καντ είναι ισχυρό. 
Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, η ιστορία του έργου -με έξι, γυναικείους μόνο, ρόλους- που έκανε την πρεμιέρα του το 1971 στην Φρανκφούρτη, σε σκηνοθεσία του ίδιου του Φασμπίντερ ο οποίος και το μετέφερε την επόμενη χρονιά (1972) στον 

κινηματογράφο, με πρωταγωνίστριες την Μάργκιτ Κάρστενσεν ως Πέτρα φον Καντ και την Χάνα Σιγκούλα ως Κάριν, για να γίνει διάσημο και «καλτ». Το 2005 έκανε πρεμιέρα στο Δουβλίνο και μετά στο Λονδίνο η βασισμένη στο έργο ομώνυμη όπερα του Ιρλανδού Τζέραλντ Μπάρι.

Στην Ελλάδα, το έργο του Φασμπίντερ έχει ανεβεί τέσσερις φορές: το 1987/1988 εγκαινίασε -για να επαναληφθεί και τον επόμενο χειμώνα 1988/1989- την «Πράξη» της Μπέττυς Αρβανίτη και του Βασίλη Πουλαντζά στο θέατρο «Οδού Κεφαλληνίας», σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη
-μια παράσταση που άφησε εποχή-, με την Μπέττυ Αρβανίτη στον επώνυμο ρόλο, τις Μαρία Μαρτίκα, Ρουμπίνη Βασιλακοπούλου, Νικολέττα Βλαβιανού, Σοφία Κακαρελίδου και την Νινή Βοσνιάκου, συγκλονιστική στο βουβό ρόλο της Μαρλένε, να κλέβει την παράσταση.
Το χειμώνα 1990/1991 πρωτοανέβηκε στην Θεσσαλονίκη, στο Ινστιτούτο «Γκέτε», απ’ το θίασο «Παράθλαση» της Μόνας Κιτσοπούλου σε σκηνοθεσία της. Πέτρα ήταν η Άννα Γιαννακίδου και, μαζί της, οι Πελαγία Αγγελίδου, Μαρία Πασχαλίδου, Μαρία Σταυρακάκη, Τίνα Στεφανοπούλου και Ελένη Κασσίδου.
Το χειμώνα 2011/2012 «Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ» ανέβασε στην «Ακαδημία Πλάτωνος» ο Νίκος Καραγέωργος με την Αθηνά Τσιλύρα στον επώνυμο ρόλο και τις Ειρήνη Ράπτη, Φαίη Τζήμα, Καρολίνα Κάρτερ, Κατερίνα Σιώζου, Εύη Κολιούλη, Άννα Ρουμπούλια, Δομνίκη Μητροπούλου.
Τέλος, τη σεζόν 2015/2016 το έργο παρουσίασε -το πιο πρόσφατο ανέβασμα- το Εθνικό Θέατρο, στην Σκηνή «Κατίνα Παξινού»/«Μικρό Rex». Σκηνοθέτησε η Άντζελα Μπρούσκου, που κράτησε κι έναν απ’ τους ρόλους, με Πέτρα την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και με τις Παρθενόπη Μπουζούρη, Ρίκα Διαλυνά, Γιούλικα Σκαφιδά, Κωνσταντίνα Αγγελοπούλου.
Για τους υπόλοιπους ρόλους της καινούργιας παράστασης η οποία θ’ ανεβεί στο Φουαγιέ του θεάτρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, τέλος Ιανουαρίου, μετά την επανάληψη του «Festen/Οικογενειακή γιορτή» που ’χει σκηνοθετήσει ο Γιάννης Παρασκευόπουλος, πραγματοποιούνται ανοιχτές ακροάσεις στο ΚΘΒΕ στις 15 και 16 Μαΐου.
Και οι δυο σκηνοθέτες που θ’ ανεβάσουν τώρα «Τα πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ» είναι Θεσσαλονικιοί και ήδη σχετίζονται με το ΚΘΒΕ. Ο 34χρονος Χάρης Πεχλιβανίδης συνεργάζεται με το Θέατρο, ως ηθοποιός και χορευτής, απ’ το 2007. Το 2013, μαζί με την 36χρονη Κορίνα Βασιλειάδου, βραβεύτηκαν απ’ το Διεθνές Ινστιτούτο Ίψεν της Νορβηγίας με την υποτροφία Ίψεν 2013 για την παράσταση -συμπαραγωγή με το ΚΘΒΕ- «Ορυχείο Ίψεν: Ένας εχθρός του λαού συναντάει το λαό», μια εύστοχη ανάγνωση του ιψενικού έργου «Ένας εχθρός του λαού» μέσα απ’ το πρίσμα των γεγονότων και της έντασης στις Σκουριές της Χαλκιδικής. Οι ίδιοι, το 2014 παρουσίασαν στον Παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό της πόλης, με το ΚΘΒΕ και την «Parallaxi/Θεσσαλονίκη Αλλιώς», στο πλαίσιο της, ενταγμένης στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης Πρωτεύουσας Νεολαίας 2014 και του αστικού πειράματος «Θεσσαλονίκη Αλλιώς» της «Parallaxi», δράσης «West Side Story. Μια δράση στα δυτικά της Θεσσαλονίκης», την παράσταση «Στην άλλη όχθη» (Φωτογραφία: Άγγελος Ζυμάρας, απ’ το Parallaxi). 
Για την Αγγελική Παπαθεμελή θα ’ναι η τρίτη συνεργασία της με το ΚΘΒΕ. Προηγήθηκαν, το 2005/2006, η Σάσα στον «Ιβάνοφ» του Τσέχοφ, που ανέβασε ο Νίκος Μαστοράκης -εξαιρετική παράσταση-  και, το καλοκαίρι του 2008, ο απολαυστικός Φρύγας στον «Ορέστη» του Ευριπίδη, που ’κανε ο Σλόμπονταν Ούνκοφσκι -η παράσταση παίχτηκε και στην Επίδαυρο για να συνεχιστεί και την επόμενη περίοδο 2008/2009.
Ας σημειωθεί ότι η Αγγελική Παπαθεμελή, που τη φετινή σεζόν έπαιξε σε δυο επαναλήψεις -«Θέλετε να χορέψουμε, Μαρία;», τη νουβέλα της Μέλπως Αξιώτη σε δραματουργική επεξεργασία Γιάννη Σκουρλέτη και Ηλέκτρας Ελληνικιώτη η οποία υπέγραφε και τη σκηνοθεσία, με την ομάδα «Bijoux de Kant», στο θέατρο «Οδού Κυκλάδων/Λευτέρης Βογιατζής» και «Και θα σφάξουμε το κουνέλι. Η ζωή είναι ωραία. Η ζωή είναι καλή. Θα σφάξουμε το κουνέλι» στην οποία συνυπέγραφε, επίσης, με την Σοφία Κορώνη, και τη σύνθεση των κειμένων και τη σκηνοθεσία- αλλά και στον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ξανθόπουλου για την Εφηβική Σκηνή της «Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών» του Ιδρύματος Ωνάση, κλείνει τις μέρες αυτές -στις 24 Μαΐου- 
ακριβώς είκοσι -επίσημα -γιατί έχουν προηγηθεί κι ανεπίσημα, προ δραματικής σχολής- χρόνια παρουσίας στη σκηνή. Απόφοιτος (1996) της δραματικής σχολής των «Μορφών», στη σημαδιακή πρώτη φουρνιά της, ήταν μια αυθεντική, συγκλονιστική Λόρα στο ανέβασμα-σταθμό του «Γυάλινου κόσμου» του Τενεσί Γουίλιαμς, απ’ τον Δημήτρη Μαυρίκιο, πλάι στην Ράνια Οικονομίδου, τον Νίκο Κουρή και τον Άγη Εμμανουήλ, παράσταση που ανέβηκε στο τέλος της περιόδου 1996/1997 και παίχτηκε απ’ τον θεατρικό οργανισμό «Μορφές», στον Πάνω Όροφο του «Εμπρός», επί τρεις σεζόν.

May 6, 2017

Tip: «Το χειμωνιάτικο παραμύθι»


Σαν κεραυνός!



Είναι ένα υπέροχο έργο, ένα ποιητικό αριστούργημα κι ας έχει δομικά ελαττώματα κι ας βρίθει από απιθανότητες και γεωγραφικές και ιστορικές ασυναρτησίες, το κάπως παραριγμένο «Χειμωνιάτικο παραμύθι» (1610 με 1611) του Σέξπιρ. Η παράλογη, ανεξέλεγκτη ζήλια που ανάβει στην καρδιά του Λεόντιου, βασιλιά της Σικελίας, για την έγκυο γυναίκα του Ερμιόνη και τον αδελφικό φίλο και φιλοξενούμενό του Πολύξενο, βασιλιά της Βοημίας, που τους κατηγορεί για μοιχεία, έχει οδυνηρά αποτελέσματα -ο χρησμός που ζητήθηκε από το… Μαντείο των Δελφών και επιβεβαιώνει ότι η Ερμιόνη και ο Πολύξενος είναι αθώοι φτάνει στον Λεόντιο πολύ 
αργά: ο Πολύξενος το σκάει για να γλυτώσει από τη δολοφονία που του ετοιμάζουν, η Ερμιόνη οδηγείται στο θάνατο, όταν πεθαίνει και ο πρωτότοκος γιος τους Μαμίλιος, και το πρόωρο, νεογέννητο κοριτσάκι της το πετάνε, ως νόθο, σε ένα δάσος της Βοημίας για να το κατασπαράξουν τα θηρία. Θα το σώσει και θα το περιμαζέψει, όμως, ένας βοσκός, θα του δώσει το όνομα Περντίτα και όταν η Περντίτα φτάσει στα δεκάξι της θα την ερωτευτεί ο Φλοριζέλ, γιος του Πολύξενου ο οποίος απορρίπτει την ταξικά αταίριαστη αυτή σχέση και καταδιώκει το ζευγάρι που καταφεύγει στην Σικελία.
Εκεί ο -βουτηγμένος στη δυστυχία- Λεόντιος θα ανακαλύψει ότι η Περντίτα είναι το χαμένο του κοριτσάκι και ότι η βασίλισσά του και μητέρα της, η Ερμιόνη, είναι, τελικά ζωντανή και το ζευγάρι, με την ευλογία, πια, και του Πολύξενου, θα ενωθεί. Αυτό το γοητευτικό παραμύθι -που δεν μπορείτε να βγάλετε από το μυαλό μου ότι δεν είναι παρά μία αλληγορία για την Άννα Μπόλεϊν, βασίλισσα της Αγγλίας, δεύτερη σύζυγο του Ερίκου Η΄, που για να απαλλαγεί από αυτή ο βασιλιάς, πιθανότατα επειδή δεν του γεννούσε αρσενικό παιδί για διάδοχο, την κατηγόρησε για μοιχεία, τη δίκασε, την καταδίκασε και την καρατόμησε, και για την κόρη που η Άννα είχε γεννήσει, η οποία χαρακτηρίστηκε μπάσταρδη, για να αναγνωριστεί, τελικά και να γίνει η Ελισάβετ Α΄ της Αγγλίας, η προστάτρια του Σέξπιρ-, αυτό
το έργο με το καταπληκτικό φινάλε, αυτή την τραγικωμωδία την έπιασε στα σκηνοθετικά χέρια του ο Ντέκλαν Ντόνελαν, άντλησε από το μεδούλι της και -με τη συνεργασία του Νικ Όρμεροντ που σχεδίασε αυτό το εξαιρετικό σκηνικό/λευκό κουτί, και του θιάσου «Cheek by Jowl» (που οι δύο τους έχουν ιδρύσει το 1981)- του φύσηξε, μέσα από την υπέρτατη λιτότητα, πνοή δημιουργική. Η τέταρτη από τις πέντε πράξεις -η «ροκ»- δεν μου άρεσε τόσο αλλά οι τρεις πρώτες -το πρώτο μέρος- και η πέμπτη δεν με απογείωσαν απλώς, με εκσφενδόνισαν -ακόμα πετάω.

Και νομίζω όχι μόνον εμένα αλλά όλο το κοινό. Η σκηνή που κάποιος του θιάσου, αόρατος, φωνάζει κάπου από τον εξώστη ότι ο μικρός Μαμίλιος είναι νεκρός και οι πλευρές του «κουτιού» πέφτουν βροντώντας, σαν να πέφτει κεραυνός, για να φανεί στη σκηνή το νεκρό κορμάκι του, συγκλονιστική -ενεργοποιεί αυτόματα τους δακρυγόνους αδένες. 



Και το φινάλε, με το ζωντάνεμα του «αγάλματος» της Ερμιόνης και τα αγγίγματα και το σμίξιμο όλων σε ένα σύμπλεγμα, το ωραιότερο, ίσως, φινάλε, που έχω δει στο θέατρο -ο συνειρμός μου ήταν η ανάσταση στο φινάλε του «Λόγου» του Ντράγερ. Ένα σκηνικό ποιητικό αριστούργημα που δεν θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς τους ηθοποιούς τού «Cheek by Jowl», με κορυφαίους τους έξοχους Ορλάντο Τζέιμς (Λεόντιος) και Νάταλι Ράντμολ-Κερκ (Ερμιόνη). Δεν θα σας συστήσω: δείτε το! Θα σας συστήσω: τρέξτε να το δείτε! Στο Μέγαρο Μουσικής. Εγώ θα το ξαναδώ. Δεν γίνεται να μην το ξαναδώ.

May 4, 2017

«Στάθης Λιβαθινός: αυτός ο χαρισματικός μάγος του θεάτρου»!


Το Τέταρτο Κουδούνι / 4 Μαΐου 2017 
(ΓΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΟ ΑΡΙΘΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ)

(Παρακαλώ, αν υποπέσει στην αντίληψή σας κάτι που δεν είναι «για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων», παρακαλώ ειδοποιήστε με, να χαλαρώσω λίγο. Γιατί θα μου μείνει το κουσούρι. Έζησα, ήδη, στο πετσί μου, όπως κάθε χρόνο, τον πανικό «Λήγει την Κυριακή των Βαΐων…).


Οκτώ συνεχείς Πέμπτες σιώπησε -πρώτη φορά για τόσο διάστημα- «Το Τέταρτο Κουδούνι», ως στήλη -απ’ τις 2 Μαρτίου. Τη χρειαζόταν την αγρανάπαυση. Δεκαοχτώ σχεδόν χρόνια -απ’ το 1999- αυτό το… ψυχαναγκαστικό «κάθε Πέμπτη», στα «Νέα» μέχρι το 2012, «κάθε Πέμπτη στις 3», κατόπιν, εδώ, στο ιστολόγιο totetartokoudouni.blogspot.com, όσο να ’ναι κουράζει. Κι εσάς, κι εμένα. Διότι αν νομίζετε ότι τη στήλη τη γράφω στο τσάκα-τσάκα, πλανάσθε πλάνην οικτράν -εαυτόν τιμωρούμενος…
Το υλικό που συσσωρεύω είναι τεράστιο πια, οι παραστάσεις εκατοντάδες, σκέφτομαι να καταργήσω την τακτικότητα αυτή και να «χτυπώ» περιοδικά, όταν θέλω και μπορώ, στο στιλ «hit and run», χωρίς πίεση, σκέφτομαι πολλά, δεν έχω αποφασίσει, θα δείξει…


Από πού ν’ αρχίσω…
Απ’ την Θεσσαλονίκη βέβαια -αγαπημένη. Απ’ τη θεατρική Θεσσαλονίκη -του ΚΘΒΕ- ειδικότερα. Διότι έχω ανοιχτούς λογαριασμούς και με την κινηματογραφική -του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ στο οποίο θα επανέλθω, αν και θα ’πρεπε να προηγηθεί... Βρέθηκα εκεί, στις αρχές του Μαρτίου, και πρόλαβα να δω τρεις παραστάσεις του Κρατικού.


Με τα «Ανεμοδαρμένα ύψη» του Γιάννη Καλαβριανού -στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών- απογοητεύτηκα. Ένα ενδιαφέρον σκηνικό του Γιάννη Θαβώρη, μερικές καλές στιγμές, ο ικανότατος ηθοποιός Γιώργος Γλάστρας να προσπαθεί το καλύτερο στο ρόλο του Χίθκλιφ που πιστεύω, πάντως, ότι δεν του ταίριαζε αλλά και η δραματουργία πάνω στο έργο της Έμιλι Μπροντέ μου φάνηκε αδύναμη και θολή -η έμπειρη Έφη Σταμούλη φορτωμένη βαριά μ’ έναν όγκο αφήγησης…- και η ροή της παράστασης ακατάστατη, χωρίς εξάρσεις, και η διανομή με πολλά προβλήματα.




Τα διηγήματα του «Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου -το ’χω ξαναγράψει- είναι συγκλονιστικά: με μια δύναμη ηφαιστειακή, εκρήγνυνται. Φοβάμαι πως ήταν λάθος της Γεωργίας Μαυραγάνη -που πολύ εκτιμώ- να τα μπλέξει το ’να με τ’ άλλο στη διασκευή για την παράστασή της στο «Μικρό Θέατρο» της Μονής Λαζαριστών. Ωραία -ήδη, βέβαια, χρησιμοποιημένη- η ιδέα του τραπεζιού με τους ηθοποιούς συγκεντρωμένους γύρω του, πάνω του, πλάι του -έδωσε συνοχή στο παραστασιακό αποτέλεσμα-, στιγμές συγκινητικές αλλά πολλές αδυναμίες ανάμεσα στους νέους της διανομής εντόπισα κι εδώ. Δεν έφυγα ενθουσιασμένος -ίσως και γιατί η παράσταση του Θανάση Δόβρη στην Αθήνα, στο «Skrow», που ’χα δει πέρσι, μ’ είχε συνεπάρει- αλλά -το ξαναλέω- τα κείμενα αυτά σε συνταράσσουν, έτσι κι αλλιώς.




Στο Φουαγιέ της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών ήρθα και στανιάρησα: «Festen/Οικογενειακή γιορτή» του Ντέιβιντ Έλντριτζ, πάνω στο σενάριο της ανατρεπτικής, οργισμένης ταινίας του Τόμας Βίντερμπεργκ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Παρασκευόπουλου. Η οικογενειακή -αλλά με επισημότητα σχεδιασμένη- γιορτή των 60ων γενεθλίων ενός επιτυχημένου επιχειρηματία εξελίσσεται σε χιονοστιβάδα συγκλονιστικών ενδοοικογενειακών αποκαλύψεων που φέρνουν τα πάνω κάτω. Η αστική τάξη, πάντως, ό,τι και να γίνει, μοιάζει, τελικά, να μη χαμπαριάζει και ξανά προς τη δόξα να τραβά…
Είναι μεγάλη χαρά να διαπιστώνεις γι άλλη μια φορά ότι ο Γιάννης Παρασκευόπουλος των -το πάλαι ποτέ- «Νέων Μορφών» -εκεί, στο υπόγειο όπου κάποτε, με το φίλο σου, τον Βάιο, και την Χριστίνα «ανακαλύψατε» ένα κοίτασμα που άρδευσε τη θεατρική ζωή της Θεσσαλονίκης-, αφού, με σπάνια εντιμότητα, κάποια στιγμή, όταν έκρινε πως η πορεία της ομάδας δεν είναι πια ομαλή, τη διέκοψε, αποποιήθηκε την επιχορήγηση, απομακρύνθηκε για λίγο απ’ το θέατρο για να ξαναγυρίσει στην Θεσσαλονίκη, στο ΚΘΒΕ πια, ως ηθοποιός αρχικά, ως σκηνοθέτης κατόπιν, έχει πάλι πάρει γερά τα ηνία στα χέρια του.
Με τους θεατές σε καρέκλες εγκατεσπαρμένες στο απόλυτα ταιριαστό, παγερά επίσημο Φουαγιέ και με τους ηθοποιούς να κινούνται ανάμεσά τους, έστησε μια ρωμαλέα παράσταση -με τσαγανό. Με τον Βασίλη Σπυρόπουλο να πατριαρχεύει με το μέγεθός του, την Γιολάντα Μπαλαούρα που ποτέ άλλοτε δεν την έχω δει τόσο ώριμη και τόσο καλή, την Ιωάννα -σταθερή αξία ανέκαθεν- Παγιατάκη, τον Νίκο Καπέλιο μπριλάντε «τελετάρχη», και τους υπόλοιπους ηθοποιούς. Ανάμεσα στους νεότερους σαφώς ξεχώρισα τον Κωνσταντίνο Χατζησάββα -φάτσα δυνατή αλλά κι εσωτερική δύναμη- που πιστεύω έχει μέλλον.
Την παράσταση θα τη δείτε, ευτυχώς, και στην Αθήνα: τη φέρνει το Φεστιβάλ Αθηνών στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Εθνικού -ιδεώδης «μεταφύτευση» (Φωτογραφία: Τάσος Θώμογλου).





Η Μιμή Ντενίση -διάβασα στο enikos.gr, απ’ τον Βασίλη Μπουζιώτη- γράφει, μαζί με την Κωνσταντίνα Γιαχαλή, για τον «Ελληνικό Κόσμο», μετά το κοσμοβριθές «Σμύρνη μου, αγαπημένη», έργο για τον Στέλιο Καζαντζίδη -«υπερπαραγωγή» κλπ. Ελπίζω να μην παίξει κιόλας και τον Καζαντζίδη.


«Η ‘Αΐντα’ θα είναι, βεβαίως, η βεντέτα της άνοιξης. Για μια φορά δεν θα έχουμε μια μεγάλη εμπορική παραγωγή για να παρουσιαστεί σε αρένες ή σε παλέ ντε σπορ αλλά μια ερμηνεία που θα υπογραμμίζει την εσωτερικότητα του έργου. 
Για μια φορά δεν θα επικεντρωθούμε στην όψη με την οποία πολύ συχνά συνδέεται αλλά στο τυπικά βερντιάνικο ερωτικό τρίγωνο που αποτελεί τoν κινητήρα της σύγκρουσης. Η ‘Αΐντα’ που ταιριάζει θαυμάσια στον μουσικό διευθυντή μας Αλέν Αλτινογκλού θα είναι μια πρόκληση για τον Έλληνα Στάθη Λιβαθινό: αυτός ο χαρισματικός μάγος του θεάτρου έχει ήδη σκηνοθετήσει πολλούς μεσογειακούς μύθους, από την ‘Ορέστεια’ (σ.σ. εδώ κάνει λάθος ο συντάκτης, μάλλον την ‘Μήδεια’ εννοεί) έως την ‘Ιλιάδα’ αλλά ποτέ, μέχρι τώρα, δεν είχε τολμήσει στην όπερα». 
Ο γενικός διευθυντής της Όπερας «Λα Μονέ» των Βριξελών Πέτερ ντε Καλούβε -Πιτέρ ντε Καλουέ τον προφέρουν οι γαλόφωνοι- είναι που τα γράφει -εγώ μετάφρασα με την αρωγή της φίλης μου της Ελένης. Στο editorial του περιοδικού της «Μονέ» (τεύχος 37, Μάιος/Ιούνιος 2017): υποδέχεται θερμότατα, όπως βλέπετε, τον δικό μας Στάθη Λιβαθινό, καλλιτεχνικό διευθυντή του Εθνικού μας Θεάτρου, και το ντεμπούτο του στην όπερα -περηφανές, καθότι το «Λα Μονέ» βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των λυρικών Θεάτρων του κόσμου- με την «Αΐντα» του Βέρντι που κάνει πρεμιέρα στις Βριξέλες στις 16 Μαΐου -σας έγραψα τα σχετικά στο totetartokoudouni.blogspot.com απ’ τις 23 Μαρτίου.
Το ίδιο τεύχος φιλοξενεί συνέντευξη του Στάθη Λιβαθινού που εντοπίζει στην «Αΐντα» προεξαγγελτικά μπεκετικά μοτίβα. Ενδιαφέρουσα άποψη. Πόσο μάλλον όταν στην παραγωγή έχουμε άλλα δυο ελληνικά ονόματα: ο Αλέκος Αναστασίου στη διεύθυνση φωτισμών κι ο Δημήτρης Τηλιακός στη διανομή, ως Αμονάσρο. Αναμένουμε.


Το Σωματείο Εργαζομένων του Εθνικού, πάντως, δεν ανέμενε. Να γυρίσει, τουλάχιστον, ο Στάθης Λιβαθινός. Και κήρυξε στάσεις εργασίας. Ακινητοποιώντας το Θέατρο την περασμένη Πέμπτη. Με αίτημα την υπογραφή της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας. Καθώς, λέει, έχει περάσει ένας χρόνος άκαρπων συζητήσεων. Μπορεί να ’χουν και δίκιο οι εργαζόμενοι αλλά μόνο σε μένα φάνηκε από άτοπο έως αντιδεοντολογικό έως και φάουλ να κάνουν τις στάσεις ΑΚΡΙΒΩΣ την περίοδο που ο διευθυντής «λείπει σε ταξίδι για δουλειές»; Ε;



Το «Ποιος φοβάται την Βιρτζίνια Γουλφ;» είναι το αριστούργημά του. Και το αριστούργημα του αμερικάνικου θεάτρου, κατά τη γνώμη μου. Κι ένα απ’ τα κορυφαία αριστουργήματα του θεάτρου του 20ου αιώνα. Αλλά έχει κι άλλα έργα ο Έντουαρντ Άλμπι έξοχα. Οι «Τρεις ψηλές γυναίκες» του 1991, ανάμεσά τους.

Δεύτερη φορά που ανέβηκε στην Αθήνα -μετά την παράσταση του Ανδρέα Βουτσινά, τη σεζόν 1995/1996, με Ελένη Χατζηαργύρη, Ζωή Λάσκαρη και Κατερίνα Μαραγκού, στο τότε θέατρο της τελευταίας και του Βίλη Ανδρέου «Αθηνών», απ’ τις καλύτερες στιγμές του θιάσου τους εκεί. Στο θέατρο «Οδού Κεφαλληνίας», απ’ την «Πράξη» της Μπέττυς Αρβανίτη και του Βασίλη Πουλαντζά αυτή τη φορά. 
Κι ο Άρης Τρουπάκης, της νεότερης γενιάς, που το ’χει σκηνοθετήσει, το ’πιασε το νόημα: ο ρεαλισμός του πρώτου μέρους -μια πλούσια, αυταρχική έως ανυπόφορη, ανήμπορη 91(ή, μήπως, 92;)χρονη, η 52χρονη γυναίκα που τη φροντίζει και μια νεαρή, 26χρονη, απεσταλμένη του δικηγορικού γραφείου της ηλικιωμένης- απογειώνεται ποιητικά, όπως πρέπει, στο δεύτερο μέρος, όταν, μετά το θάνατο της 91(ή, μήπως, 92;)χρονης, οι «τρεις ψηλές γυναίκες» εμφανίζονται πια ως η ίδια σε τρεις διαφορετικές ηλικίες -δεν έχουν, εξάλλου, ονόματα. Για να μιλήσουν για το μέλλον που είναι πια παρελθόν. Και για τον (θετό) γιο της (τους). Που δεν είναι παρά ο ίδιος ο Άλμπι. Ο οποίος έγραψε το αυτοβιογραφικό αυτό έργο -για τη θετή μητέρα του που τον έδιωξε απ’ το σπίτι όταν έμαθε ότι ήταν ομοφυλόφιλος αλλά, πριν πεθάνει, τον κάλεσε πάλι κοντά της- για να λυτρωθεί.
Η παράσταση στέρεη, με καλούς αρμούς, κυλάει με άψογους ρυθμούς, με πανταχού παρόν το δηκτικό χιούμορ του Άλμπι, με

την Μπέττυ Αρβανίτη -έξοχα ντυμένη απ’ την Ελένη Μανωλοπούλου που υπογράφει και το καλαίσθητο σκηνικό- να κάνει έναν απ’ τους καλύτερους ρόλους της -μαζί, ίσως, με την Σολάνζ στις «Δούλες» και την Φραγκογιαννού στην «Φόνισσα»- και, πλάι της, την επίσης εξαιρετική Μαρία Κεχαγιόγλου και την, λίγο πιο αδύναμη, Νεφέλη Κουρή.




Διαβάσατε την επιστολή του Πειραιώς Σεραφείμ προς τον Ερντογάν -37 σελίδες; Νούμερο επιθεωρησιακό. Ολοκληρωμένο. Λίγο χτένισμα κι είναι έτοιμο. Επιθεώρηση, ΠΟΥ είσαι;
Όλος ο κόσμος, μια σκηνή…


Εξαιρετική η ιδέα του Γιώργου Κουμεντάκη να εγκαινιάσει τη δοκιμαστική περίοδο της Λυρικής στην καινούργια Κεντρική Σκηνή της «Σταύρος Νιάρχος» (καλά, ολόκληρο το -εντυπωσιακό- συγκρότημα «Κέντρο Πολιτισμού/Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος» -πολύ σωστά- ονομάζεται, στην Κεντρική Σκηνή δεν μπόρεσαν να δώσουν τ’ όνομα κάποιου σημαδιακού έλληνα λυρικού καλλιτέχνη, της Μαρίας Κάλλας για παράδειγμα, που ’ταν κι η κορυφαία μάλιστα;) με την αναβίωση μιας από τις λίγες εξαιρετικές -κατά τη γνώμη μου- παραστάσεις των τελευταίων δεκαετιών για την Λυρική. 
Πόσο μάλλον όταν, έστω κι αν ο σκηνοθέτης ήταν Ιταλός και ξένοι, επίσης, κάποιοι, ακόμα, απ’ τους συντελεστές, η διανομή της ήταν αποκλειστικά ελληνική.
Δεν ξέρω αν είναι εφικτό για τη συνέχεια να βασιστεί, κυρίως, στο δυναμικό της Λυρικής αλλά θα ’ταν ευχής έργο να δοθούν οι ευκαιρίες στους ικανούς που υπάρχουν -εξάλλου, το καινούργιο περιβάλλον πιστεύω πως βοηθάει να δώσουν οι καλλιτέχνες το μέγιστο των δυνατοτήτων τους.
Μαθαίνω, πάντως, πως για την καινούργια σεζόν ο Γιώργος Κουμεντάκης  ετοιμάζει, εκτός της εναρκτήριας «Ηλέκτρας» του Ρίχαρντ Στράους, με μαέστρο τον Βασίλη Χριστόπουλο -μας έχει λείψει…- και σκηνοθέτη τον Γιάννη Κόκκο και με την Αγνή Μπάλτσα ως Κλυταιμνήστρα, άλλες δυο παραγωγές με διακεκριμένους έλληνες σκηνοθέτες που θα ’ναι ο Νίκος Μαστοράκης κι ο Γιάννης Χουβαρδάς. Περιμένω.




Ε, ναι, με ιντριγκάρισε η συγκεκριμένη φωτογραφία. Απ’ την «Μαρία Στούαρτ» του Σίλερ που παρουσίασε η Μαίρη Βιδάλη στο θεατράκι της (μήπως να το γράψω θέατρο; Κάποιος που ’γραψα για την αίθουσά του «θεατράκι», εκφράζοντας τη συμπάθειά μου, εθίγη κι είχα άλλα…) «Διάχρονο». Σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Κυριακού. Θα ’θελα να τη δω αυτή την παράσταση. Τώρα ειδικά που διάβασα και την κριτική του Κώστα Γεωργουσόπουλου στα «Νέα» -«[…] Η Μαίρη Βιδάλη (Μαρία) και η Λουκία Παπαδάκη (Ελισάβετ) σχεδιάζουν με αδρές γραμμές και ελεγχόμενο πάθος τις δύο μοιραίες αντίπαλες βασίλισσες […] Προσφέρουν ένα ευπρεπέστατο θεατρικό δρώμενο την ώρα που κάποιοι άλλοι αλλού νοθεύουν τον Τσέχοφ βάζοντας δίπλα στον ‘Γλάρο’ τον Γκούφι».
Ελπίζω ότι θα την επαναλάβουν την επόμενη σεζόν.


Το διάβασα στο www.documentonews.gr και το υπογράφει ο Δημήτρης Χατζηνικόλας. Και μου άρεσε. Γι αυτό και το αντιγράφω:
«Δεν έχει νόημα να μπει κανείς σε αντιπαράθεση για το ποια κυβέρνηση έκοψε περισσότερο τις συντάξεις. Είναι σαν να ρωτάς ένα θύμα ομαδικού ξυλοδαρμού ποιος τον έδειρε περισσότερο. Αν κάποιος πάντως θέλγεται από τους αριθμούς, θα του απαντήσω ότι οι Πικραμένος, Σαμαράς και Βενιζέλος του έριξαν δώδεκα ντιρέκτ και ο Τσίπρας ένα και θα του ρίξει άλλο ένα από την 1/1 του 2019».
Όλος ο κόσμος, μια σκηνή…  




Εμένα ένα είναι που μ’ έχει ανησυχήσει περισσότερο. Στο διαζύγιο Μίνωα και Μαρί(ς) Κυριακού. Ότι η κ. Κυριακού -το πάλαι ποτέ Μαρί Κωνσταντάτου- μπορεί, τώρα, να επανέλθει στο θέατρο…




«Αμ πώς…! Ο ‘Μπακαλόγατος’ χρωματιστός»: Ο τίτλος της «Εφημερίδας των Συντακτών» -στο σχετικό ρεπορτάζ για το μπογιάτισμα της παλιάς, καλής ασπρόμαυρης ταινίας απ’ τη θεατρική κωμωδία «Της κακομοίρας», με τον Κώστα Χατζηχρήστο μπακαλόγατο, μακράν ο ευφυέστερος των ημερών.
Όλος ο κόσμος, μια σκηνή...

May 3, 2017

Tip: «Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ»


Η βαθιά ανθρωπιά του Κεν Λόουτς



Άργησα να δω τη νέα ταινία (2016) του Κεν Λόουτς -βρετανογαλογερμανική παραγωγή. Η ιστορία του 59χρονου χήρου ξυλουργού του Νιουκάσλ, ο οποίος, αν και χτυπημένος από καρδιακή προσβολή, ματαιοπονεί στην προσπάθειά του να 

εξασφαλίσει επίδομα Απασχόλησης και Στήριξης από την ανάλγητη γραφειοκρατία των βρετανικών κοινωνικών υπηρεσιών που αρνούνται να αποδεχθούν τη γνωμάτευση του γιατρού του και τον παραπέμπουν από τον Άννα στον Καϊάφα και ο οποίος θα 
συναντήσει την Κέιτ, μία άνεργη ανύπαντρη μητέρα δύο μικρών παιδιών, που αγωνίζεται εις μάτην να βρει δουλειά και καταλήγει κλέφτρα και πόρνη, για να απαρτίσουν κάτι σαν άτυπη οικογένεια, όπως τη χειρίζεται ο σκηνοθέτης, με βάση το εξαιρετικό, καλοζυγιασμένο σενάριο του μόνιμου συνεργάτη-του Πολ Λάβερτι, αποκτά διαστάσεις κοινωνικής/πολιτικής διαμαρτυρίας.
Ο Λόουτς, όμως, δεν είναι ένας στείρος αριστερός, ακτιβιστής σκηνοθέτης που απλώς καταγγέλλει. Και βέβαια καταγγέλλει με σφοδρότητα το ανελέητο βρετανικό, κοινωνικό καθεστώς με την προοδευτική επίφαση. Αλλά είναι και ένας βαθύτατα ουμανιστής -ένας σύγχρονος Ντίκενς- που πλάθει χαρακτήρες πολύπτυχους, όπως εδώ ο Ντάνιελ Μπλέικ: ένας άντρας ευαίσθητος, βαθιά πληγωμένος στο παρελθόν, που ταλαιπωρήθηκε στη ζωή του, που υπέφερε αλλά αγάπησε βαθιά μία γυναίκα με ψυχικά προβλήματα, 
ένας άντρας Αξιοπρεπής (με κεφαλαίο το άλφα) που δεν κατεβάζει το κεφάλι και που, όταν του το κατεβάσουν με τη βία, αρνείται να συνεχίσει να ζει. Ο Λόουτς είναι ένας ρεαλιστής ο οποίος, μέσα από το ρεαλισμό που διέπει την ταινία του, γίνεται ποιητής ενώ το χιούμορ -μία λεπτή, αγγλική ειρωνεία- δεν του λείπει. Παράλληλα ξέρει να οδηγεί εξαίσια τους ηθοποιούς του -ηθοποιούς, κάποτε, άσχετους με τους ρόλους που παίζουν- και να βγάζει το καλύτερο από μέσα τους. 
Ο Ντέιβ Τζονς ως Ντάνιελ Μπλέικ και η Χέιλι Σκουάιρς ως Κέιτ Μόργκαν δημιουργούν αλλά και οι υπόλοιποι γύρω τους πείθουν απόλυτα –φέτα ζωής. Ναι, η ταινία έχει κάποιες ευκολίες, κάποιες απλοποιήσεις, κάποιες αφέλειες, ίσως, αλλά αρνούμαι να δεχτώ ότι είναι μελοδραματική. Είναι μία ταινία διαμαρτυρίας βαθιά συγκινητική μέσα στην λιτότητά της. 

Και, προσωπικά, με άγγιξε βαθιά: ξεχειλίζει από αγανάκτηση, από πικρία αλλά και από αγάπη. Τη σκηνή με την πεινασμένη Κέιτι που, μέσα στο κοινωνικό κατάστημα αλληλεγγύης, ανοίγει την κονσέρβα και τρώει λαίμαργα με τα χέρια δεν θα την ξεχάσω.
 
ΥΓ. Την ταινία είδα στον κινηματογράφο «Αλεξάνδρα» της Πατησίων. Έχοντας αρκετά χρόνια να πάω εκεί, έκπληκτος και με μεγάλη χαρά, βρέθηκα σε έναν κινηματογράφο -ενώ, σχεδόν, όλοι γύρω του έχουν κλείσει, έχουν ξεπουληθεί στις μεγάλες εταιρίες ή φέρουν ανάγλυφα τα μίζερα σημάδια της κρίσης που περνούν- που όχι μόνον έχει αντέξει από το 1961 -56 χρόνια!-, όχι απλώς έχει παραμείνει αναλλοίωτος αλλά και σε εξαιρετική, αφ’ ότου ανανεώθηκε, κατάσταση: προβολή, ήχος, φωτισμός, διακόσμηση, ταμείο, είσοδος, μπαρ, τουαλέτες, ευγενέστατο και φιλικό προσωπικό -η οικογένεια Λιάγκρη-, άριστα επιλεγμένες ταινίες έως και ελεύθερο Wi-Fi...

May 2, 2017

Tip: «Θεία κωμωδία»


Ορατόριο πάνω σε πατίνια



Εξαιρετικά τολμηρή ιδέα! Παράτολμη! Να παρουσιάσεις στη σκηνή την «Θεία κωμωδία» του Δάντη συμπτύσσοντας τους 14.233 στίχους αυτού του αριστουργηματικού αφηγηματικού, ομοιοκατάληκτου ποιήματος του Ύστερου Μεσαίωνα -γραμμένου στις αρχές του 14ου αιώνα, ο Λατίνος Βιργίλιος (στην Κόλαση και στο Καθαρτήριο) και η νεκρή αγαπημένη και μούσα του Δάντη, η Βεατρίκη (στον Παράδεισο), «ξεναγούν» τον ποιητή στο επέκεινα. 
Η σκηνοθέτρια Αργυρώ Χιώτη και οι «Vasistas» -η ομάδα της- το τόλμησαν. Όχι, δεν ανέβασαν ακριβώς την «Θεία κωμωδία». Άντλησαν από το πνεύμα της και ακολούθησαν, χαλαρά, το γράμμα της: «Κόλαση», «Καθαρτήριο», «Παράδεισος». Ο Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος σε συνεργασία με την ομάδα ανέλαβε τη δραματουργία: συμπύκνωση της «Θείας κωμωδίας» μέσα από επιλεγμένα αποσπάσματα στην παλαιά μετάφραση του Κώστα Καιροφύλα, τα οποία, με σπάνια δεξιότητα, εύστοχα, ευφυώς διεμβολίζονται με «Κάντος« του Έζρα Πάουντ και ποιήματα από την «Ανθολογία του Σπουν Ρίβερς» του Έντγκαρ Λι Μάστερς. 
Η Αργυρώ Χιώτη, με χαλί το κείμενο αυτό και κρατώντας τον Δάντη και τον Βιργίλιο πίσω από μικρόφωνα με βάση, άφησε να κυλήσουν πάνω σε πατίνια οι ψυχές που συναντούν. Ένα εύρημα που αποδεικνύεται τελικά καθόλου εύρημα για το εύρημα καθώς έτσι δίνεται στην παράσταση μία συνεχής ροή και μία αέρινη διάσταση. Παράλληλα, η σκηνοθέτρια προσπαθεί, ουσιαστικά, να πλάσει -μέσα από τους ρυθμούς της εκφοράς του λόγου αλλά και τις εξαιρετικές μουσικές που επέλεξε ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος και που εκτελούνται ζωντανά από ένα κουαρτέτο εγχόρδων- ένα ορατόριο ή μάλλον ένα κοράλ πάνω στην «Θεία κωμωδία». Και πετυχαίνει, κατά τη γνώμη μου, διάνα. Τα ιδεώδη. πολυσήμαντα σκηνικά της Εύας Μανιδάκη -αυτή η οροφή που, στην Κόλαση, κατεβαίνει κλειστοφοβικά σαν για να συνθλίψει, που μετατρέπεται σε κάτι σαν λίμνη στο Καθαρτήριο και σε ανάερες κουρτίνες στον Παράδεισο-, τα λιτά, στιλιζαρισμένα -και στιλάτα- κοστούμια της Χριστίνας Κάλμπαρη, οι συναρπαστικοί φωτισμοί του Τάσου Παλαιορούτα και ο ηχητικός σχεδιασμός του Jan Van de Engel συμβάλλουν με τον καλύτερο τρόπο -μία συμφωνία σε μαύρο και λευκό, σε σκοτάδι και φως. Ο φωτεινός κύκλος που περικλείει το κουαρτέτο των εγχόρδων στην Κόλαση, 
έξοχη ιδέα, η σκηνή με την Βεατρίκη-ψυχή να βγάζει τα πατίνια της για να συνοδεύσει τον Δάντη στον Παράδεισο, τουλάχιστον συγκινητική. Οι οκτώ ηθοποιοί, με πρώτο τη τάξει τον Ευθύμη Θέου, παρά επί μέρους αδυναμίες τους, εξυπηρετούν την υλοποίηση του οράματος αυτού. Θα σας συνιστούσα ανεπιφύλακτα να δείτε την παράσταση: μία μουσική ανάγνωση της «Θείας κωμωδίας» που αποστάζει την ουσία της (φωτογραφίες: Σταύρος Χαμπάκης).