Στο Φτερό / Τα σκότωσε! Με βαριοπούλα

 

«Μήδεια» του Ευριπίδη. Σκηνοθεσία: Νικίτα Μιλιβόγιεβιτς.

Η Μήδεια, κόρη του βασιλιά της Κολχίδας Αιήτη, μυημένη στη μαγεία, ερωτεύτηκε τον Ιάσονα, γιο του βασιλιά της Ιωλκού Αίσονος, που είχε φτάσει στην πατρίδα της για να αρπάξει το Χρυσόμαλλο Δέρας, τον βοήθησε να το κλέψει, έφυγε μαζί του παίρνοντας και τον αδελφό της, που, στο δρόμο της  

φυγής, τον σκότωσε, τεμάχισε το κορμί του και πέταγε τα κομμάτια στη θάλασσα, προκειμένου να καθυστερήσει τον πατέρα της που τους κυνηγούσε, όταν έφτασαν στην Ιωλκό, εξόντωσε το θείο του Ιάσονα, τον Πελία, που είχε 

σφετεριστεί το θρόνο, πείθοντας, με δόλο, τις κόρες του να τον σκοτώσουν και, ύστερα, κατέφυγαν στην Κόρινθο, όπου έχουν αποκτήσει δύο αγοράκια. Όμως, ο Ιάσων που θέλει να βρεθεί κοντά στην εξουσία, την εγκαταλείπει, πλευρίζει τη νεαρή κόρη του βασιλιά της Κορίνθου Κρέοντος, και ετοιμάζεται να την 

παντρευτεί. Ο Κρέων διατάζει την εξορία της εξαγριωμένης «ξένης» γιατί φοβάται την εκδίκησή της, οπότε εκείνη αποφασίζει να δράσει αμέσως: στέλνει, δήθεν μετανιωμένη, στη νύφη γαμήλιο δώρο, ένα πέπλο και ένα στεφάνι δηλητηριασμένα που, όταν εκείνη τα φοράει, την αφανίζουν, όπως και τον πατέρα της που την αγκαλιάζει και τη θρηνεί και, κατόπιν, σκοτώνει τα παιδιά της. Με άρμα που της στέλνει ο πατέρας του πατέρα της, ο Ήλιος, θα αναληφθεί με τα κορμάκια των παιδιών που δεν αφήνει τον καταρρακωμένο Ιάσονα όχι απλώς να τα θάψει αλλά ούτε καν να τα αγγίξει και θα καταφύγει στην Αθήνα όπου έχει εξασφαλίσει, εκ των προτέρων, άσυλο από το βασιλιά της, τον Αιγέα, με αντίδωρο να του χαρίσει, με τα μάγια της, τα παιδιά που δεν έχει καταφέρει να αποκτήσει. Ο Ευριπίδης έγραψε την «Μήδειά» του (431 π.Χ.), ένα πολυπαιγμένο, 

 

σκληρό αριστούργημα που, ανά τους αιώνες, έχει δεχτεί πολλαπλές αναγνώσεις, με τη φεμινιστική από τις πιο πρόσφατες. Ένα αριστούργημα δραματικής οικονομίας, 

υψηλής ποίησης και σχεδιασμού του κεντρικού επώνυμου χαρακτήρα. Ο Σέρβος Νικίτα Μιλιβόγιεβιτς, που υπογράφει την -χωρίς πολλές επεμβάσεις- διασκευή της τραγωδίας -η διασκευή έγινε πάνω σε κάποια μετάφραση η οποία δεοντολογικά θα έπρεπε να αναφέρεται και που, συχνά, με παρέπεμπε σε αυτή του Γιώργου Μπλάνα που κυκλοφορεί, ελεύθερη δικαιωμάτων, στο διαδίκτυο- και τη σκηνοθεσία, επέλεξε να προβάλει την ανθρώπινη υπόσταση της Μήδειας και την τραγωδία να αναπτύσσεται ως ένα μεγάλο φλας μπακ, κάτι σαν εφιάλτης, μέσα από τη μνήμη της. Παγιδευμένη σε έναν κυκλικό χώρο καταστροφής, μία ορχήστρα αρχαίου θεάτρου, γεμάτο σαν με αποκαΐδια που θυμίζουν και μαύρα φίδια, με, πίσω του, έξι πορφυρές πόρτες που δεν οδηγούν 

πουθενά, η Μήδεια αναθυμάται τι συνέβη περιτριγυρισμένη από τον μικτό, όπως θέλησε ο σκηνοθέτης -τρεις γυναίκες, τρεις άνδρες- Χορό με τις ζωόμορφες μάσκες, συγκρούεται, ικέτισσα αυτή, για να μη την εξορίσει, με τον Κρέοντα, συγκρούεται με τον Ιάσονα -με μάσκα λύκου-, καλοδέχεται τον

Αιγέα, ικέτισσα, που ζητάει τη βοήθειά του, στέλνει τα θανατερά γαμήλια δώρα στην παρθένα βασιλοπούλα -ο Ευριπίδης δεν την κατονομάζει- που πρόκειται να παντρευτεί με τον Ιάσονα. Και εκεί, στο τέλος, παίρνει, με πολλούς δισταγμούς και πισογυρίσματα, τη δύσκολη απόφαση να 

σκοτώσει τα παιδιά. Βρήκα άνιση την παράσταση -με κέρδισε προοδευτικά. Στο πρώτο μέρος της, καθώς δεν κατάλαβα το λόγο των μασκών που τα μέλη του Χορού άλλοτε τις έβγαζαν, άλλοτε τις φορούσαν ανάποδα, μετά τις ξαναφορούσαν κανονικά… Αλλά και το στήσιμο της παράστασης με τα πολλά σύμβολα δεν με ικανοποίησε απόλυτα. Από τη στιγμή, όμως, του μεγάλου μονόλογου της Μήδειας για την τύχη των παιδιών της με συνεπήρε. Την κύρια «ευθύνη» φέρει η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη: με τεχνική απαράμιλλη, με συναίσθημα που αναβλύζει αλλά δεν ξεχειλίζει, με μία ερμηνεία βγαλμένη βαθιά από τα σπλάχνα της, με καθήλωσε. Η παράφορη εξαγγελία, στη συνέχεια, του Άγγελου με τα νέα για το ολοκαύτωμα που αφάνισε τη βασιλοπούλα και τον Κρέοντα, εξαγγελία που την κάνει αφηνιασμένος, αφρισμένος,

κυκλικά γύρω από την ορχήστρα, ο Άγγελος, το γεωργιανό μοιρολόι που τραγουδάει έξοχα η Μαριάμ Ρουχάτζε από τον Χορό, το κόκκινο μπαλόνι που ξεφεύγει στον ουρανό από το 

κουτί που ανοίγει η Μήδεια και, ύστερα, τα ρουχαλάκια των δύο παιδιών που βγάζει και που συγκλονιστικά υποκαθιστούν την παρουσία τους -ομολογώ πως δεν συγκινήθηκα απλώς, έκλαψα-, η βαριοπούλα με την οποία η Μήδεια μανιασμένη κάνει κομμάτια το λευκό, γύψινο σπιτάκι-παιδικό παιχνίδι που σέρνει η Τροφός πάνω σε ένα τρόλεϊ, ακραία βίαιη κίνηση, που υποκαθιστά τον φόνο των παιδιών εκτοξεύουν την παράσταση αφήνοντας ανεξάλειπτες εντυπώσεις. Οι ήχοι των τοίχων του που γκρεμίζονται, που σαρώνονται και της βαριοπούλας που η Μήδεια αφήνει, στο τέλος, να πέσει πάνω στο τσιμέντο με παρέπεμψαν σε μία άλλη ,πολύ μεγάλη, αλησμόνητη  θεατρική στιγμή που έχω ζήσει: το βιολί του που ο Τρέπλιεφ συντρίβει, τσακίζει υποκαθιστώντας 

τον  πυροβολισμό της αυτοκτονίας του στο φινάλε του τσεχοφικού «Γλάρου» τον οποίο το ουγγρικό «Θέατρο Κρέτακορ» παρουσίασε στο Φεστιβάλ Αθηνών, στην Πειραιώς, το 2007, σε σκηνοθεσία του Άρπαντ Σίλινγκ. Τις ίδιες συγκλονιστικές εντυπώσεις μου άφησε και το εύρημα του Μιλιβόγιεβιτς με τον Ιάσονα μάταια, απεγνωσμένα να προσπαθεί να συνταιριάξει τα συντρίμμια, τα 

γκρεμίδια από το σπιτάκι που τσάκισε η βαριοπούλα της Μήδειας και να το ξαναστήσει. Ο Δημήτρης Καμαρωτός με τη μουσική/δραματουργία του στήριξε την παράσταση μέσα από τους επί σκηνής μουσικούς Στέλιο Κατσατσίδη και Βαγγέλη Παρασκευαΐδη, αν και δεν τη βρήκα από τις καλύτερες 

δουλειές του, όπως και των άλλων συνεργατών (η Αμάλια Μπένετ με τις κάπως αδύναμες χορογραφίες τηςσ ο Σωτήρης Μελανός με τη σκηνογραφία του, η Βασιλική Σύρμα με τα κοστούμια της, ο Νίκος Βλασόπουλος με το σχεδιασμό των φωτισμών). Η χρήση για άλλη μία φορά μικροφώνων-ψείρες με ενόχλησε (σχεδιασμός ήχου Κώστας Μπώκος). Οι εντάσεις, της Μήδειας ειδικά, μεγεθυμένες, παραμόρφωναν τη φωνή της και προσωπικά με ενόχλησαν. Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος (Ιάσων) στέκεται στο ύψος του και το υπερβαίνει στο σπαρακτικό φινάλε. Ο Άρης 

Λεμπεσόπουλος (Κρέων) μου μετέφερε μία αίσθηση υποτονικού ενώ, αντίθετα, ο Τάσος Σωτηράκης (Αιγέας) μία αίσθηση υπερβολής. Ο Διονύσης Πιφέας αντεπεξέρχεται στο τρομακτικής έντασης εξαγγελτικό ικανοποιητικά. Η Ρένη Πιττακή, πλήρης αλλά μετρημένη Τροφός. Ο Χορός (Ηλέκτρα Καρτάνου, Εμμανουήλ Κοντός, Ιωάννα Μπιτούνη, Μαριάμ Ρουχάτζε, Νίκος Τσιμάρας) τα βγάζει πέρα καλά, χωρίς εξάρσεις. Μία παράσταση που ξεκίνησε αδιάφορα για μένα αλλά στο τέλος με συγκίνησε μέχρι δακρύων. Δείτε την! Και για να διαπιστώσετε, άλλη μια φορά, το λόγο που η Καρυφυλλιά Καραμπέτη θεωρείται από τις μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού κορυφαίες Ηθοποιούς μας (Φωτογραφίες: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 Ελίνα Γιουνανλή, 16 Θωμάς Δασκαλάκης, 17 Έφη Γούση).  
 
(Και αυτή η παράσταση, του οργανισμού «Λυκόφως», δυστυχώς, δεν διαθέτει έντυπο πρόγραμμα. Προσεγμένο, όπως πάντα, το έντυπο πρόγραμμα του Φεστιβάλ «Στη Σκιά των βράχων», αν και χωρίς πρωτότυπα κείμενα. Ε-ξαι-ρε-τι-

κή, όμως, η αφιερωματική έκδοση / βιβλίο του Φεστιβάλ που έχει καθιερωθεί, πλέον, κάθε καλοκαίρι. Φέτος: «Ό,τι ξοδεύεις γίνεται δικό σου. Αφιέρωμα Μίνως Βολανάκης.100 χρόνια από τη γέννησή του». Εξαιρετική ως ιδέα -ο Μίνως Βολανάκης, εκτός από σπουδαίος Δάσκαλος και σκηνοθέτης και 

μεταφραστής, ήταν ο πρωτεργάτης, με τους ανθρώπους του, των «Θεάτρων των Βράχων» σε νταμάρια της Αττικής- και ως υλοποίηση (καλλιτεχνική διεύθυνση Τασία Σαρρίδου -η ακαταπόνητη καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ-, έρευνα-επιστημονική επιμέλεια η ικανότατη Μιχαέλα Αντωνίου), με κείμενα πρωτότυπα ή δημοσιευμένα παλαιότερα. Ένα βιβλίο -το οποίο συνοδεύεται και από μία φωτογραφική εγκατάσταση στο χώρο του Φεστιβάλ, σε σχεδιασμό Δάφνης Αηδόνη- που θα μείνει. Μπράβο!).

Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», «Λυκόφως - Γ. Λυκιαρδόπουλος» Α.Ε., Φεστιβάλ «Στη Σκιά των Βράχων» 2026, 5 Ιουλίου 2026.